Chroniqueur van het Surinaamse heden en verleden

In het Onze Lieve Vrouwe Gasthuis in Amsterdam is gisteren de Surinaams-Nederlandse schrijver Clark Accord overleden.

Clark ACCORD,auteur. foto VINCENT MENTZEL/NRCH==F/C==Amsterdam,11 juli 2006
Clark ACCORD,auteur. foto VINCENT MENTZEL/NRCH==F/C==Amsterdam,11 juli 2006 ©Vincent Mentzel 2006

Clark Accord, die gisteren op 50-jarige leeftijd overleed aan de gevolgen van darmkanker, zal de geschiedenis ingaan als de auteur van een van de meest gelezen boeken uit de Surinaams-Nederlandse literatuur. Van zijn debuutroman De koningin van Paramaribo (1999) werden meer dan 100.000 exemplaren verkocht. Net als zijn grote voorbeeld Cynthia McLeod, auteur van de historische bestseller Hoe duur was de suiker?, doordrong hij een breed publiek van het kleurrijke Surinaamse verleden. Waarna hij zich in twee andere romans, Tussen Apoera en Oreala (2005), en Bingo! (2007) richtte op het Surinaamse en Surinaams-Nederlandse heden.

De ‘koningin van Suriname’ uit de titel van Accords bestseller is Wilhelmina Rijburg (1902-81), alias Maxi Linder, bijgenaamd de Afrodite van Suriname. Een legendarische figuur die in de jaren twintig en dertig triomfen vierde als superprostituee voor zeelieden, soldaten en leden van de hogere klassen in Paramaribo, en die na de Tweede Wereldoorlog nog lang een van de opvallendste Bekende Surinamers was. Haar leven was volgens Accord geknipt voor een musical; maar hij besloot er een roman aan te wijden, die overigens begin dit jaar werd bewerkt tot een toneelstuk.

Accord, die in 1961 werd geboren in Paramaribo, was als schrijver een laatbloeier. Hij kwam op 17-jarige leeftijd naar Amsterdam, waar hij zich na een verplegersopleiding bekwaamde in de visagie. Hij maakte internationaal carrière, en keerde terug naar Amsterdam om te schrijven. „We hebben iets nodig waarvan Surinaamse mensen trots kunnen zeggen: ja, zo was het!” zei hij in 1999 in een interview. De koningin van Paramaribo werd een groot succes in de Surinaams-Nederlandse gemeenschap – een schril contrast met de romans die Accords oudere collega Astrid Roemer over het koloniale verleden schreef. Accord ontving zaterdag nog de Surinaamse Ere-orde van de Gele Ster.

Anders dan Roemer kon Accord in Nederland niet rekenen op goede kritieken. De recensies van zijn romans repten van stilistische overdrijving, clichématige beschrijvingen, onwaarschijnlijke en uitleggerige dialogen. Daartegenover staat het oordeel van de Surinaamse journaliste Nina Jurna, die begin deze week beschreef hoe de doodzieke Accord in een Amsterdams ziekenhuis ook het Ereteken van Verdienste opgespeld kreeg wegens zijn betekenis voor Amsterdam: ‘De Zuid-Amerikaanse swing in zijn werk brengt de karakters tot leven en de geschiedenis van Suriname wordt met zoveel gevoel beschreven alsof je er zelf onderdeel vanuit maakt.’

Binnenkort komt bij Nijgh en Van Ditmar Accords laatste boek uit: Plantage d’amour, een familiegeschiedenis over de plantage in Suriname waar zijn voorouders vandaan komen.