Ook ontwikkelingsorganisaties en media vermarkten Dag des Oordeels

De vier ruiters van de Apocalyps. Viktor Vasnetsov, 1887

Geniet nog maar even van het mooie weertje, want op 21 mei komen de Vier Ruiters van de Apocalyps u halen. Als zondaar kunt u daar lacherig over doen, maar het einde der tijden houdt u meer bezig dan u denkt. Als u goed luistert, hoort u het genadeloze galop in de tune van Het Journaal.

Gelukkig heeft u nog tien dagen de tijd voor een snelle Bijbelcursus via de website We Can Know. Tegen een flinke donatie boekt u aldaar een business class suite op de Ark van Noach. Wel zo comfortabel op de golven van de zondvloed. In het paradijs heeft u toch niets meer aan het slijk der aarde. Bezoek wel eerst even de webwinkel van nrc.nl.

Poort naar Verlossing
Het opperwezen zal, zo luidt de boodschap van de We Can Know-dominees, de poort naar verlossing op 21 mei 2011 definitief sluiten. Indien u niet door de kier van genade glipt, staan u vijf maanden lang diverse plagen te wachten. Te beginnen met het verschroeien van uw akkertje. Op 21 oktober 2011 is het dan echt gedaan met uw zondige bestaan. Oorlog voeren, Afrika uithongeren, het milieu vervuilen: u dacht toch niet dat u daarmee weg kwam? Die aardbevingen en tsunami’s van laatst waren slechts een kattebelletje van Gastheer God.

Het kan zijn dat We Can Know het mis heeft, maar dat betekent niet dat het gevaar geweken is. Volgens de Maya-kalender daalt op 21 december 2012 de toorn alsnog op u neer. Mocht dat tegen die tijd ook niet kloppen, google dan gewoon op ‘Apocalyps’ en sluit u aan bij een sekte naar keuze. Allemaal waarschuwen zij dat de wereld binnenkort naar de verdoemenis gaat.

Hulporganisaties verdoezelen successen
Als deze inleiding u geen schrik aanjaagt, dan bent u waarschijnlijk zo’n nuchtere non-believer die nu gaat klagen dat deze onzin niet op een kwaliteitssite hoort. Maar vergis u niet. Berichtgeving in de reguliere media doet tegenwoordig in niets onder voor de onheilsboodschappen die sektes als We Can Know verspreiden. Althans, dat is de overtuiging van Charles Kenny, auteur van het boek Getting Better: Why Global Development Is Succeeding (Basic Books, 2011) en onderzoeker bij denktank New America Foundation.

In het toonaangevende tijdschrift Foreign Policy vult Kenny wekelijks een rubriek met de naam ‘De Optimist‘. Meer nog dan over de media, beklaagt hij zich over ontwikkelingsorganisaties. Waar gewone bedrijven hun successen melden, daar berichten ontwikkelingsorganisaties dat het steeds slechter gaat met de wereld. Dankbaar geholpen door de media, want ‘goed nieuws is geen nieuws’.

Kenny meent dat het publiek - lees donateurs en mediaconsumenten - zo een rad voor ogen gedraaid wordt. “Al die dingen die moeten gebeuren voordat het afgelopen is met de wereld - besmettelijke ziektes, honger, massaal geweld - zijn nooit zeldzamer geweest dan nu”, aldus de optimist. Juist dat is een succes van de ontwikkelingsorganisaties, schrijft hij. Ongetwijfeld zal het verdoezelen van dat succes geholpen hebben in de werving van donateurs, geeft hij toe. Maar nu is het volgens hem toch echt tijd voor een nieuwe marketingstrategie. Straks haken donateurs af ‘omdat geld storten toch niet helpt’.

Honger, ziekte en dood als nooit tevoren bedwongen
De plagen die het einde der tijden in zouden luiden, toetst Kenny aan de toestand zoals hij die heeft waargenomen. Longpest, beter bekend als de Zwarte Dood in Afrika, is volgens hem nu verslagen met antibiotica. Sterker, de mortaliteit van alle besmettelijke ziektes is aan het dalen dankzij een hogere vaccinatiegraad en een waaier aan eenvoudige behandelingen. En met die hongersnood valt het ook wel mee. Slechts 0,3 procent van de Afrikaanse bevolking kwam tussen 1990 en 2005 tekort volgens The New York University. “Ondertussen”, zo gaat Kenny verder, “is het aantal oorlogen in de periode 1984-2008 gedaald van 24 naar 5.” De dood wordt volgens de onderzoeker als nooit tevoren bedwongen. “Van alle mensen die ooit de 65 jaar hebben bereikt, leeft de helft op dit moment. En terwijl in 1990 bijna twaalf miljoen kinderen voor hun vijfde verjaardag overleden, geldt dat nu voor acht miljoen.”

Zien of lezen we dit terug in de media? Kenny is de verhalen in ieder geval nauwelijks tegengekomen. “De focus ligt eerder op het apocalyptische dan op het positieve. Vreedzame verkiezingen en dalende sterftecijfers in Afrika zijn blijkbaar van weinig belang voor de Europese en Amerikaanse nieuwsconsument.” Dat is niet verwonderlijk, geeft hij toe. “Verhalen over dood en verderf zijn een veel krachtiger bron voor verhalen dan zaken die een ‘happy end’ hebben. Wil je aandacht? Geef mensen dan tragedie. Dat werkt net zo voor Hollywood als voor het journaal. En natuurlijk, ook voor goedwillende hulporganisaties.”

Overwonnen uitdagingen geven juist hoop
Als concreet voorbeeld noemt Kenny het West-Afrikaanse land Burkina Faso. In de afgelopen dertig jaar is het percentage schoolgaande kinderen gestegen van 14 tot 63 procent. Een ongekende vooruitgang. Maar volgens de Millenniumdoelen van de Verenigde Naties is het land een mislukking als dit percentage in 2015 niet de 100 heeft bereikt. Die ambitie miskent het succes in het verleden, meent Kenny. Datzelfde geldt voor de doelen in het terugdringen van kindersterfte. De onderzoeker erkent dat er nog steeds teveel mensen lijden en dat klimaatverandering zich ontwikkeld heeft van bedreiging tot realiteit, maar hij weigert mee te loeien in het koor van doemdenkers. “De overwonnen uitdagingen in het verleden, geven hoop voor de toekomst.”

Juist dat succes moet geclaimd worden in campagnes, adviseert Kenny. Hij vreest dat regeringen en burgers de hand op de knip houden als successen niet gecommuniceerd worden. Dat zij de doempredikers de rug toekeren als een echte crisis uitblijft. Net zoals mensen zich bedrogen zullen voelen als op 22 mei de Vier Ruiters van de Apocalyps nog steeds op stal staan.

Eerder in deze serie:
Gedachte-experiment: zo schiep de mens zijn God
Alles gaat dood of kapot. Zet u schrap voor de volgende revolutie

Ben Knapen ziet diplomaten graag als marktkooplui
Ontwikkelingshulp Vodafone: schilder heel Ghana rood
Ontwikkelingshulp: waar zijn de bonnetjes?
Leger boekhouders naar Haïti sturen?