Na de bom is alles normaal

De avond valt over het Plein van Jemaa-elFna, het rode plaveisel en de okeren  muren van de souk  verliezen langzaam hun kleur. Af en toe kleppert een paardenkoets voorbij. Brommertjes zijn hier verboden. Twee mannen die enorme hoedendragen met kwasten en koperen bellen, proberen de aandacht te trekken van een groepje toeristen. In stalletjes wordt kunstig opgestapeld fruit verkocht, vooral sinaasappels en dadels. Een kleuter met een pakje papieren zakdoekjes bedelt om geld.

Wie verder het plein oploopt, ziet bijna onmiddellijk het terras van restaurant Argana, een wirwar van verwrongen ijzer, uit elkaar gerukte luifels en naar buiten hangende raamsponningen.

Hier vond op 28 april de aanslag plaats die het leven kostte aan vijftien mensen waaronder een Nederlander en acht Fransen, en tientallen mensen ernstig verwondde. De begane grond van Argana is gesloten met rolluiken. De eerste verdieping ligt er nog net zo bij als direct na de aanslag: omgevallen stoelen en tafels, een zwart geblakerd gapend interieur achter het terras. Er zijn bloemen en kransen geplaatst achter een geimproviseerd hek. Daartegenover staan enkele mannen in uniform. Toeristen kijken schielijk en lopen door, de Marokkanen fluisteren of zwijgen. Een felgeel lint,  met NO TREPASS CRIME SCENE, precies zoals je die in televisiseries ziet, wappert in de wind.

Ik vraag me even af waarom men het gebouw niet heeft dichtgetimmerd. Waarom deze herinnering zo in stand houden? Misschien omdat men, ondanks alles, wil markeren dat de zogenaamde Marokkaanse Uitzondering, l’ Exception Maroccaine, voorbij is. Het is hier geen oase van rust en veiligheid meer, zoals het land zich lang gevoeld heeft, ook nog  na de aanslagen in Casablanca van 2003. Complottheorieen te over: ElQaida of onbenoemde binnenlandse ‘elementen’, religieuze extremisten? Niemand heeft tot nu toe de aanslga opgeeist. De manier van werken, geen zelfmoordterrorist  maar een vanaf een afstand bediende bom doet niet denken aan ElQadi. De Amerikaanse, Franse en Spaanse inlichtingendiensten zijn ter plekke om de Marokkanen te assisteren. Vandaag, een week na de aanslag zijn drie verdachten aangehouden in de kustplaats Safi, maar het is nog te vroeg om te zeggen of zij de werkelijke daders zijn.

De sfeer op het plein en in de stad is kalm. Er lopen vrouwen met kinderwagens, toeristen met kleine kinderen. On retourne à la normalité: Alles is straks weer normaal, de toeristen zullen blijven komen. Toeristen vergeten snel.

Mogelijk, en hopelijk, is dat wat er gebeurt. Maar het is die andere normalité die de meeste indruk op me maakt. Bij zoveel kalmte zou je bijna over het hoofd zien hoe weinig ‘normaal’  een dergelijke zelfbeheersing van de overheid is. In hoeveel landen, ook Europese, gaat men na een dergelijke aanslag niet onmiddellijk  over op ongefundeerde beschuldigingen  of  massale arrestaties?