Het wordt steeds droger en warmer

En wéér wordt het dit weekend warm en gaat het niet regenen. Fijn voor recreanten en horeca, slecht voor boeren, flora en fauna. Maar het kan nog alle kanten op.

Het is erg, maar het kan nog alle kanten op. Op dit moment is het zelfs droger dan in 1976, een jaar met een uitzonderlijk warme zomer en heel weinig regen. Overal dreigen natuurbranden.

In 2007 was het tot en met begin mei zelfs nog droger dan nu. Maar toen viel er daarna toch nog flink wat regen, waardoor het jaar uiteindelijk juist een enigszins natte zomer had.

Het KNMI meet elk jaar tussen april en oktober of er een neerslagtekort optreedt. Zo’n tekort is het verschil tussen de gevallen regen, en het water in de grond dat verdampt. Een groot deel van de verdamping gebeurt via planten, die water met hun wortels aan de bodem onttrekken en het met hun bladeren aan de lucht afgeven. Die verdamping is ook afhankelijk van de temperatuur en de hoeveelheid zon: hoe warmer, hoe meer water er ‘verdwijnt’. Er kan dus zelfs een groeiend neerslagtekort zijn als het elke dag regent, maar er net iets meer water via de vegetatie verdwijnt.

Voorlopig is de droogte nog niet voorbij, verwacht het KNMI. Dat komt door een aanhoudend hogedrukgebied, een ‘blokkade’, in de buurt van Nederland, dat ervoor zorgt dat er nauwelijks aanvoer van lucht vanuit het westen is – de richting waar regen doorgaans vandaan komt. Hoe lang die blokkade standhoudt, is onzeker. Zoals weersverwachtingen altijd onzeker zijn. De droogte zou dus zomaar ineens voorbij kunnen zijn, zoals 2007 al liet zien. Maar de komende zes dagen zal er nauwelijks neerslag vallen. En dit weekend zijn er zelfs zomerse temperaturen: 25 graden of warmer in delen van Nederland.

De droogte van nu is vooralsnog redelijk uitzonderlijk, maar het verschijnsel past wel in een patroon. Wie kijkt naar de neerslaggegevens sinds 1970, ziet dat april altijd de maand is met de minste regen. Gemiddeld valt er in die maand per dag 1,4 millimeter regen, tegen 2,2 als jaarlijks daggemiddelde. In maart en mei valt er dagelijks 2 millimeter.

Opmerkelijk is dat het de laatste jaren steeds minder lijkt te regenen in april. Het daggemiddelde van 1,4 millimeter is al zes jaar achtereen niet gehaald. En in drie van die jaren viel er zelfs minder dan de helft. Die andere factor voor droogte – de temperatuur – neemt tegelijk ook toe. Sinds 1970 is de gemiddelde maximumtemperatuur in april met bijna 5 graden toegenomen; veel meer dan de stijging van het jaargemiddelde. Als dat zo doorgaat, is een droog voorjaar geen uitzondering meer.

Aarde warmt op, oogst neemt af: pagina 16