Spermabank bestaat, dus waarom geen eicelbank?

De spermabank is niks bijzonders. Voor paren met een onvervulde kinderwens kan kunstmatige inseminatie met sperma van een donor een uitkomst zijn. Dat de spermabank een oplossing is voor lesbische stellen is evident.

De kinderwens is een oerwens. Hij kan zich heftig, zelfs obsessief laten gelden. Het is geen wonder dat mensen rare sprongen maken om hun kinderwens te vervullen. De spermabanken die rond 1970 werden ingericht, maakten een einde aan de wanhoop van de zelfhulp. Vrouwen lieten zich, al dan niet heimelijk, bezwangeren, door een goede bekende of via een onenightstand. Er kon ook zelf geïnsemineerd worden – wat niet zo simpel is als het klinkt. Het bleef gepruts en de spermabank maakte daar een einde aan.

Maar wat als niet de man onvruchtbaar is maar de vrouw? Nu is het uitwisselen van een eicel uitsluitend toegestaan als beide partijen elkaar kennen. Dat kan goed gaan, maar er is niet veel fantasie nodig voor het drama dat ook dreigt. Van wie is dat kind eigenlijk? Van de moeder die het droeg of van haar vriendin die de oorsprong ervan schonk?

De Utrechtse gynaecoloog Bart Fauser werkt aan een pendant van de spermabank: de eicelbank waar vrouwen zwanger kunnen worden met een gedoneerde eicel.

Er zijn eicellen zat. Ivf-klinieken winnen er altijd meer dan er gebruikt worden. En sinds afgelopen april het invriezen van eicellen op sociale indicatie in Nederland is toegestaan, zijn er nog meer. Lang niet al die eicellen worden gebruikt. De vraag of die moeten worden vernietigd, als er ook nog een, zeer gewenst, kind uit zou kunnen groeien, beantwoordt zichzelf.

Spermabanken bestaan al. Er is geen reden om daarnaast de eicelbank af te wijzen. Die eicelbank dient dan niet op cruciale punten van de spermabank te verschillen. Fauser denkt aan een onkostenvergoeding van 900 euro voor de donerende vrouw. De onkostenvergoeding voor een spermadonor ligt tussen de 20 en 80 euro. Een eicel laten rapen is ingrijpend en onaangenaam, zaad storten is simpel. Maar dit verschil is te groot. Als eicellen doneren commercieel aantrekkelijk wordt, kan sperma schenken niet idealistisch blijven, en omgekeerd.

Onwenselijk is Fausers idee dat eiceldonatie anoniem zal geschieden. Anonieme spermadonatie mag niet meer, daarvoor hebben de donorkinderen een zware strijd geleverd. Net zomin kan anonieme eiceldonatie worden toegestaan. Een eicelbank zal vanaf het allereerste ei een registratiesysteem moeten bijhouden, opdat elk kind kan achterhalen waar het vandaan kwam.