Opinie

Klimaat is de economie al binnengedrongen

Paul Gilding Paul Gilding

In een reactie op het blogje van gisteren verwijst Lennart van der Linde naar Paul Gilding. Deze Australische milieuconsultant – ooit directeur van Greenpeace, maar daar ontslagen omdat hij pleitte voor meer samenwerking met het bedrijfsleven – was onlangs in Nederland voor de promotie van zijn nieuwe boek The Great Disruption. Daarin beschrijft hij de huidige financiële crisis als een klimaatcrisis, veroorzaakt door stijgende prijzen van voedsel, olie en andere grondstoffen.

In een gesprek dat ik met hem had (interview in NRC Handelsblad van 3 mei), zei Gilding dat het klimaat  al lang in de economie is binnengedrongen:

‘We geven de banken de schuld van de crisis en zoeken daar ook naar de oplossing van de problemen. Maar de crisis wordt niet veroorzaakt door blunders van banken. Die is het gevolg van de stijgende olieprijs, de onzekerheid op de voedselmarkt, de schaarste aan grondstoffen, extreme droogte.’

Volgens Gilding is de economie nu al zo’n anderhalf keer groter dan de aarde aankan. ‘Dus zal de crisis waarin we beland zijn niet worden opgelost zolang we onze economie niet fundamenteel veranderen.’

Dat is niet alleen een ethische kwestie, maar ook gewoon een kwestie van harde cijfers. Gilding: ‘Straks telt de aarde negen miljard inwoners. En die hebben, vinden we, allemaal recht op dezelfde welvaart als wij. Maar dan moet de wereldeconomie nog eens vijftien keer zo groot worden als die nu is.’

Wat wel verrassend is in Gildings visie, is dat hij er ook geen vertrouwen in heeft dat de crisis met een beetje technologie wel op te lossen is. ‘We komen nu in een fase waarin we ons aan de economische groei vastklampen door een transitie naar duurzame energie’, zegt Gilding. Maar dat kan volgens hem alleen maar tijdelijk zijn - misschien zelfs bedoeld om een échte economische transitie uit te stellen.

‘Daarna zullen we beseffen dat we helemaal af moeten van een economie die wordt gestuurd door het principe van groei. Dat gebeurt pas als het echt niet anders kan, maar dan zal het ook heel snel gaan. En niet zachtzinnig. Bedrijven zullen omvallen, hele sectoren zullen verdwijnen.’

Toch vindt Gilding zijn visie niet fatalistisch. Hij noemt zijn boek juist optimistisch – al was het maar omdat we hoe dan ook zullen veranderen, ‘of we dat nu leuk vinden of niet’. Gilding heeft daar wel vertrouwen in. Hij wijst op de Japanse jeugd, die veelal wordt omschreven als onzeker, verwend en lui en alleen nog geïnteresseerd in de laatste elektronische snuisterijen. Maar na de aardbeving en de tsunami stonden de jongeren in de rij om zich als vrijwilliger dienstbaar te maken. Het wachten is op een financiële crisis met een vergelijkbare omvang. Dan kan het tijdperk beginnen waarin groei niet langer de motor is van de economie.

Meer over Gilding in zijn boek The Great Dispurtion, How the Climate Crisis Will Transform the Global Economy (uitg. Bloomsbury). Een handzame samenvatting van zijn ideeën is onder andere hier en hier te vinden.

Paul Luttikhuis
Blogger

Paul Luttikhuis

Buitenlandredacteur Paul Luttikhuis volgt op dit blog nieuws over klimaatverandering. Hij schrijft over sociale en economische gevolgen, over manieren waarop landen zich daarop voorbereiden, over nieuwe wetenschappelijke inzichten en over de onderhandelingen na ‘Parijs’. Regelmatig zullen gastauteurs hun licht laten schijnen op deze thema’s.