Britten kiezen vandaag kiessyteem - beproeving voor coalitie Cameron

Britain's Prime Minister David Cameron (R) and Deputy Prime Minister Nick Clegg attend the National Local Enterprise Partnership summit at the Ricoh Arena, in Coventry, central England March 7, 2011. REUTERS/David Jones/Pool (BRITAIN - Tags: POLITICS)
Britain's Prime Minister David Cameron (R) and Deputy Prime Minister Nick Clegg attend the National Local Enterprise Partnership summit at the Ricoh Arena, in Coventry, central England March 7, 2011. REUTERS/David Jones/Pool (BRITAIN - Tags: POLITICS) Premier David Cameron (rechts) en vice-premier Nick Clegg, verenigd in de regeringscoalitie, denken verschillend over het kiessysteem in Groot-Brittannië. Foto Reuters / David Jones

Slechts weinig Britten lijkt het iets te kunnen schelen dat zij vandaag tijdens een referendum mogen doen wat maar voor weinig burgers is weggelegd; bepalen op welke manier ze hun volksvertegenwoordigers zullen kiezen.

Dan kan het oude systeem blijven, First Past The Post. Of een systeem met voorkeursstemmen, Alternative Vote – volgens voorstanders een “historische kans” vergelijkbaar met het vrouwenstemrecht.

De opkomst zal laag zijn, verwacht NRC-correspondent in Londen Titia Ketelaar. Maar apathie is niet het grootste probleem.

“Voor het eerst sinds Conservatieven en Liberaal-Democraten een jaar geleden besloten samen te regeren, staan ze lijnrecht tegenover elkaar: premier David Cameron is overtuigd tegenstander van hervorming, vicepremier Nick Clegg voorstander. De uitslag van dit referendum zal daarom de regeringscoalitie hoe dan ook aan het wankelen brengen.”

“Het waren de LibDems die hervorming van de kieswet vorig jaar bij de coalitieonderhandelingen inbrachten en de Tories tot dit referendum dwongen, in ruil voor regeringsdeelname. In tegenstelling tot andere regeringsbeslissingen, waaronder de bezuinigingen, is het niet mogelijk een compromis te vinden. Een van de twee partijen zal vandaag het onderspit delven.” - Titia Ketelaar, NRC.

Tegenstanders: alternatief te ingewikkeld

De Britten kiezen hun parlementsleden zoals het nu is volgens het First Past The Post-systeem: de kandidaat met de meeste stemmen in een district is de winnaar.
Volgens tegenstanders van dit systeem kunnen parlementsleden daardoor worden gekozen zonder de steun van een meerderheid in een kiesdistrict. Van de huidige 650 parlementariërs werden er 112 gekozen met minder dan 40 procent van de stemmen in hun district en 8 zelfs met nog geen 30 procent van de kiezers.

In het referendum vandaag wordt een alternatief voorgelegd: Alternative Vote (AV); daarbij rangschikt de kiezer de kandidaten in zijn kiesdistrict naar voorkeur. Een kandidaat die een meerderheid weet te behalen, is de winnaar. Als geen van de kandidaten die drempel meteen haalt, valt de kandidaat die het minst vaak als eerste voorkeur werd genoemd af en wordt opnieuw geteld. Bij de stembiljetten waarop de afgevallen kandidaat de eerste voorkeur was, wordt dan gekeken naar de tweede voorkeur.

Volgens tegenstanders van dit alternatief, zal dit vaker leiden tot coalities en is het te ingewikkeld. Dat laatste is bij veel kiezers blijven hangen, ondanks uitleg op onder meer de BBC met smaken chips, vergelijkingen met de Oscars en verwijzingen naar Australië, dat dit systeem al bijna een eeuw hanteert.

Regionale verkiezingen in delen van Verenigd Koninkrijk

Er wordt niet alleen over een nieuw kiessysteem gestemd:

Twitter avatar titia_k Titia Ketelaar Verkiezingsdag in VK: gemeenteraad in Engeland en N-Ierland, parlement in Schotland, assembly in Wales en N-Ierland, en kieswet-referendum