Osama bin Laden mogelijk opgespoord dankzij martelverhoor. Verbod opheffen?

Als het folteren van terreurgevangenen onder Bush’ bewind heeft geleid tot de verblijfplaats van Osama bin Laden, dan moet de VS volgens voormalig vicepresident Dick Cheney het verbod op deze verhoormethode herzien. Maar wat ben je voor rechtstaat als je beulen nodig hebt, vragen tegenstanders zich af.

Als het folteren van terreurgevangenen onder Bush’ bewind heeft geleid tot de verblijfplaats van Osama bin Laden, dan moet de VS volgens voormalig vicepresident Dick Cheney het verbod op deze verhoormethode herzien. Maar wat ben je voor rechtsstaat als je beulen nodig hebt, vragen tegenstanders zich af.

Cheney opende vrijwel direct na de dood van Bin Laden het debat hierover op Fox News. Hij gaf na ‘9/11’ de CIA toestemming om ‘fysieke stress’ toe te dienen aan terreurgevangenen. Het beschermen van de nationale veiligheid legitimeert dat volgens hem. Cruciaal in het opsporen van Bin Laden was de naam van een koerier, argumenteert Cheney, informatie die Al Qaeda-topman Khalid Sheikh Mohammed jaren geleden zou hebben gegeven.

Verdrinking simuleren
Republikeins congreslid Peter King heeft zich gevoegd aan Cheneys zijde en stelt dat ‘waterboarding’ Osama’s handlanger aan het praten kreeg. Waterboarding is door mensenrechtenorganisaties als folteren aangemerkt. De verhoorde krijgt in zo’n geval een doek over zijn gezicht die continu besprenkeld wordt met water. Hij verdrinkt niet, maar ervaart het wel als zodanig.

Op 22 januari 2009, vrijwel direct na zijn aantreden, verbood president Obama de ondervragingsmethode. Ook het Hooggerechtshof bepaalde dat het in strijd was met de Geneefse Conventie, het verdrag waarin humane behandeling van krijgsgevangenen is geregeld. Cheney stelt nu namens zijn organisatie Keep America Safe dat de vuile handen die hij destijds maakte, Obama hielp in het opsporen van Bin Laden en dat het verbod daarom schadelijk is voor effectieve terreurbestrijding.

Vruchteloos debat
Politico, een rechts georiënteerde mediaorganisatie, heeft opinies van politici en deskundigen verzameld over de legitimiteit en effectiviteit van foltering. “De grootste vraag is”, zo stelt Republikeins congreslid Pete Hoekstra, “wat we hebben verloren door het niet meer toe te passen onder alle omstandigheden.”

Mensenrechtendeskundige Deborah Pearlstein vindt dat een vruchteloos debat. “Als een gedetineerde vrijwillig informatie geeft, zullen pleitbezorgers van waterboarding beweren dat die informatie sneller verkregen had kunnen worden. En als een gedetineerde nuttige informatie verstrekt terwijl hij gemarteld wordt, zullen critici beweren dat het onmogelijk is te weten of die informatie ook onder omstandigheden verstrekt zou zijn.” Ze ziet het overigens niet zitten om dit met proefpersonen te testen.

‘Credits’ voor Bush
Ook Garry South, adviseur van de Democraten, vindt het debat over waterboarding niet opportuun. “Daarmee zijn we klaar. Het is marteling. Het is niet Amerikaans, en het is uitgebannen.” Hij vermoedt dat het gewoon weer een poging is van Republikeinen om Bush krediet te geven voor het vinden van Bin Laden. “Indien er nu een geneesmiddel voor kanker wordt ontdekt, terwijl Obama president is, zullen sommige Republikeinen ook beweren dat dit dankzij Bush is.”

Kwaliteit inlichtingen
Volgens Jeremy Mayer, docent aan George Mason University, gaat het er niet om of foltering werkt of niet, maar of het “superieur is aan standaardmethoden”. Daarbij moet je volgens hem denken aan de kwaliteit van de inlichtingen en de effecten van foltering, zoals het inspireren van vijanden en het demoraliseren van bondgenoten. Wie wil er immers nog samenwerken met een staat die foltert? “Bovendien valt er een onuitwisbare morele vlek op de natie, instelling of persoon die gemachtigd is om deze kwade praktijken uit te oefenen.”

Doos van Pandora
Dahlia Lithwick, redacteur van webmagazine Slate, komt tot de conclusie dat met de strijd voor rechtvaardigheid na ‘911’ tevens ‘de doos van Pandora’ is geopend, een mythologische verwijzing naar het onheil dat vrijkomt als nieuwsgierigheid niet bedwongen wordt. Nu Bin Laden dood is, breekt volgens haar de tijd aan om deze doos met martelmethoden te sluiten. “Als president Obama echt gelooft dat er nu eindelijk recht is gedaan, dan moet hij deze gelegenheid gebruiken om de waarden van de rechtsstaat te herstellen.”