Geniepig gokken in het beurscasino van DSM

In het geniep een duchtig aandelenbelang opbouwen in een concurrent is altijd gevaarlijk. Chemieconcern DSM deed het, stootte zijn neus, verdient er desondanks nu veel geld aan, maar ontkomt niet aan het beeld van dubieuze achterkamertjespolitiek.

Wat zijn de feiten?

Begin dit jaar deed DuPont, een Amerikaanse concurrent van DSM, een bod van 6,3 miljard euro op de Deense enzymenproducent Danisco. De top van Danisco was akkoord. Enkele dagen later meldde DSM dat zij in de loop van 2007 en 2008 een aandelenbelang van 4,95 procent in Danisco had opgebouwd. Dat percentage was het maximale om het aandelenbelang in Denemarken niet openbaar te hoeven maken. In Nederland bestaan geen voorschriften voor melding van zo’n buitenlands belang.

De algemene regel is natuurlijk duidelijk: een onderneming moet aandeelhouders, werknemers en de samenleving tijdig, adequaat en zo concreet mogelijk informeren. Hoe groter de financiële bedragen, hoe eerder sprake is van een zogeheten materieel belang waarvan bijvoorbeeld de externe accountant zal zeggen: openbaar maken.

DSM is niet opgericht om geld te beleggen in concurrenten zoals Danisco, zodat het oogmerk een andere geweest moet zijn. Samenwerking. Of een overname. Een geducht aandelenbelang is een effectieve manier om aan de onderhandelingstafel te komen, maar niet meer. Juist omdat het belang niet openbaar is, fungeert het niet als een publiek drukmiddel op de directie van Danisco. Andere beleggers weten niet dat er gesprekken zijn, ja, dat er wellicht een aantrekkelijk bod in de maak is, maar dat Danisco nog tegenstribbelt.

De overtuigingskracht van het stiekeme belang is gering, maar de kansen op een lastig parket zijn legio. Allereerst: de kans dat de aandelen Danisco kelderen (beurskrach; winstalarm). Dan moet DSM opbiechten. De beleggerskritiek zal luid zijn: DSM heeft in het geheim gegokt op een overname en ons geld verspeeld.

Tweede risico. Het aandelenpakket is regelrecht koersgevoelige informatie, voor DMS én voor Danisco (als DSM komt praten en het vertelt). Het risico van een lek heeft meer dan twee jaar geduurd. Wie weet is de voorkennis wel misbruikt. Met wat pech opent een beurstoezichthouder in Denemarken of Nederland daarop een onderzoek. Moet dat onderzoek dan openbaar worden gemaakt? De reflex zal zijn: onder de pet houden.

Het derde, meest alarmerende is de reuk van boerenbedrog. Wie heimelijk aandelen heeft gekocht, kan dat natuurlijk niet in zijn jaarverslag opnemen. De belegging moet worden gecamoufleerd. En de externe accountant, in casu Ernst & Young, moet overtuigd worden ja te knikken.

Dat is gelukt. Met de kennis van nu kan een zinnetje in het Engelstalige jaarverslag (162 pagina’s) over 2008 op de aandelen Danisco slaan. „Andere participaties hebben betrekking op aandeleninstrumenten in ondernemingen met activiteiten die de bedrijvigheid van DSM ondersteunen en die beursgenoteerd of niet-beursgenoteerd kunnen zijn.”

DSM springt er nu voordelig uit omdat de Amerikaanse geldbeheerder Elliott al maanden harde actie voert voor een hoger bod van DuPont. Elliott kon erop speculeren dat DSM stilzwijgend DuPont op extra kosten wilde jagen. DSM wachtte met het aanmelden van zijn aandelen en DuPont verhoogde afgelopen week het bod. DSM pakt een boekwinst van 140 miljoen euro op een belegging die kennelijk voor 82 miljoen euro in de boeken stond. Hoog rendement, hoog risico, kenmerkend voor een speculatie die niet voor herhaling vatbaar is.

MENNO TAMMINGA