Foekjes mozaïekje

Mozaïek, het is een speels, beetje een frivool woord. Een beetje van dit en een beetje van dat. Het is een woord dat behaagt.

Foekje Dillema was in genetisch opzicht een mozaïek. Ze was een beetje man en ze was een beetje vrouw. Zelf had ze er nooit bij stilgestaan dat ze een beetje man kon zijn. Maar toen ze succesvol werd als hardloopster werd het mozaïekje haar fataal. Een zogenaamde seksetest waarvan de details nooit bekend zijn gemaakt, kwam haar op levenslange uitsluiting te staan. Dat was in 1950.

Die seksetest was een beetje een complot, wordt nog altijd beweerd. Foekje liep veel harder dan de vedette van die tijd, Fanny Blankers-Koen. Fanny’s man Jan, die ook haar trainer en chef-sport van De Telegraaf was, kon Foekje daarom wel schieten. Een echte testosteronbom, die Jan. Van Fanny kan eigenlijk hetzelfde worden gezegd: Foekje moest van het toneel, want die liep haar ongelooflijk voor de voeten. De mare gaat dat Jan Blankers zijn Fanny opdroeg Foekje onder de douche te bespieden. En Fanny zag: een piemeltje waarvan het minuscule formaat haar voorstellingsvermogen te boven ging.

Foekje stierf in 2007. Haar genetisch mozaïekje wordt binnenkort in het British Journal of Sports Medicine verklaard, las ik zaterdag in deze krant. Foekje was hoogstwaarschijnlijk het resultaat van een instabiele celdeling. Vlak na de conceptie was ze man, een reeks delingen later was ze dat voor een derde. De onderzoekers van haar DNA vermoeden dat ze ter wereld kwam als een meisje met eierstokken waarin wat testisweefsel verstopt zat dat in haar pubertijd een verwarrende hoeveelheid testosteron door het lichaam begon te jagen.

Wat testosteron is, wist de jeugdige Foekje niet. Ze keek misschien in de spiegel en zag een hoekige kaaklijn. Een beetje anders was ze wel. Maar eenzaamheid was op het Friese platteland geen onderwerp van gesprek.

Vandaag zou de sekse van Foekje niet ter discussie staan. De internationale atletiekunie IAAF is de eerste bond die via een testosteronmeting bepaalt of een als vrouw geregistreerde atlete meedoet bij de vrouwen, zonder uitspraak te doen over een eventueel onderliggende sekse. Wie te hoog zit, laat zich behandelen en mag starten.

Vrouwen zijn op atletisch gebied nu eenmaal de mindere van de mannen, lees ik op de website van de federatie. Dat komt door hun schralere testosteronspiegel. Zo heeft de natuur het in haar oneindige wijsheid ingericht.

Zou Foekjes testosteronspiegel een bijstelling naar beneden hebben behoefd onder de nieuwe regels van de IAAF? Misschien wel, zeggen onderzoekers. Maar dat zou niet te moeilijk zijn geweest.

Ontroerend: doping om een stapje terug te doen.