Weekers wil nu einde aan riante aftrek schulden

De schatkist betaalt vaak jaren mee aan overnames, gepleegd met veel geleend geld. Het kabinet wil daar nu vanaf. De sector vreest een forse lastenverzwaring.

Nederland, Dordrecht, 26-04-11 Het recyclen van koelkasten bij Coolres onderdeel van de van Gansenwinkelgroep. © Foto Merlin Daleman
Nederland, Dordrecht, 26-04-11 Het recyclen van koelkasten bij Coolres onderdeel van de van Gansenwinkelgroep. © Foto Merlin Daleman

De ontvangst is uitstekend, het aantal klanten groeit gestaag. De zaken bij kabelbedrijf Ziggo (telefoon, internet, televisie) gaan voorspoedig: stijgend bedrijfsresultaat, dalende schulden.

Toch kreeg het bedrijf, ontstaan uit een bundeling van Casema, @Home en Multikabel, de laatste paar jaar geld terug van de belasting. Veel geld. In 2008 en 2009 had de onderneming een fiscale meevaller van in totaal meer dan 200 miljoen euro, vergelijkbaar met 8 procent van de omzet in die jaren.

Het verhaal van Ziggo is het verhaal van zo vele bedrijven die door een investeringsmaatschappij zijn overgenomen. Goed draaiende bedrijven lijden toch verlies doordat zij met hun hoge schulden veel rentelasten hebben. Zo betaalt de fiscus mee aan de gekozen overnameconstructie. En vaak voor heel lang. Ziggo had ultimo 2009 nog 1,4 miljard euro aan compensabele verliezen achter de hand, en dat was niet omdat het zo slecht gaat met het bedrijf.

Staatssecretaris Frans Weekers (Financiën, VVD) wil deze belastingconstructies aanpakken. Het kost de schatkist en daarmee de samenleving geld. Hij denkt met een beperking van de aftrekmogelijkheden jaarlijks 165 miljoen euro te kunnen besparen. Dat wil hij aan het bedrijfsleven ‘teruggeven’ in de vorm van een lager tarief vennootschapsbelasting. In het derde kwartaal van dit jaar zal hij een uitgewerkt voorstel naar de Kamer sturen. Het is slecht nieuws voor bedrijven als de Hema, afvalverwerker Van Gansewinkel, halfgeleiderbedrijf NXP of de Telefoongids BV. Krijgen zij straks te maken met een ingrijpende lastenverzwaring?

In de sector wordt gevreesd dat de plannen van Weekers veel harder zullen aankomen. Maar omdat de details van de fiscale wijziging niet bekend zijn, is dat vooral een welles-nietes-discussie. Deze krant rekende eind 2007 uit dat de tien grootste door investeerders overgenomen bedrijven een half miljard euro minder winstbelasting waren gaan betalen. Hun schulden verviervoudigden en de rentelasten duwden de concerns in de verliezen. Juist dit gat wil Weekers dichten.

Terugkerend onderdeel in de overnameconstructies is het gebruik van veel geleend geld waarbij het doelwit zijn eigen overname betaalt. Dat gebeurt door de aankoop via een aparte nieuwe rechtspersoon te laten lopen. Deze lege ‘overnameholding’ krijgt wat geld mee van de investeerder, maar leent het grootste deel van de overname bij de bank. De bank wilde dit in het verleden wel doen, want het overnamedoelwit was daarvoor het onderpand. Resultaat is dat er een nieuwe houdstermaatschappij ontstaat. Die vormt vervolgens een ‘fiscale eenheid’ met het tastbare bedrijf. Eindresultaat is dat het bedrijf een nieuwe juridische en financiële verpakking heeft gekregen waarbij de overnamesom grotendeels als schuld op de eigen balans is terechtgekomen.

Jan Kees de Jager, de voorganger van Weekers, wilde deze praktijk al aanpakken. Omdat de constructies vaak via landen als Luxemburg lopen, mikte hij aanvankelijk op buitenlandse investeerders. Hij stuitte echter op bezwaren van Brussel. Je mag buitenlanders niet discrimineren, ook niet als het investeerders zijn. Vervolgens viel het kabinet en werd de complexe fiscale wijziging controversieel verklaard.

„Het dossier heeft lang stilgelegen”, zegt Wouter Koolmees, Kamerlid voor D66. „Ook nu moet het concrete voorstel nog komen”. D66 steunt de plannen van Weekers van harte. „Maar ons standpunt is veel breder. Wij vinden dat je het maken van schulden niet zo moet stimuleren. Niet bij het kopen van een huis, maar ook niet bij het kopen van een bedrijf.”

Duidelijk is dat Weekers bedrijven in het vizier heeft met „bovenmatige” schulden en de overnames waarbij waarbij „excessief” gebruik van leningen wordt gemaakt en die resulteren in een „excessieve” renteaftrek. Om het midden- en kleinbedrijf te ontzien zullen de strengere regels pas gelden vanaf een half miljoen euro rentelasten. En het geldt alleen voor „onevenwichtig gefinancierde overnames”, waarbij de verhouding tussen vreemd en eigen vermogen een „bepaalde” ratio te boven gaat.

De Nederlandse Vereniging van Participatiemaatschappijen wil pas op de plannen van Weekers reageren als de details bekend zijn. „De vraag is wat de staatssecretaris verstaat onder ‘excessief’. Wij hebben de zorg dat je al snel veel meer bedrijven raakt dan beoogd”, zegt een woordvoerder. Bovendien is nog onduidelijk hoe het overgangsregime er uit gaat zien. „Je kan de regels tijdens het spel niet zomaar veranderen.”