Bin Laden is dood - wat doet Al-Qaeda?

Members of the All India Anti-Terrorist Front (AIATF) hold placards and U.S. and Indian flags in New Delhi May 3, 2011, during a pro-U.S. rally as they celebrate the killing of Osama bin Laden. Bin Laden was killed in a U.S. special forces assault on a Pakistani compound, then quickly buried at sea, in a dramatic end to the long manhunt for the al Qaeda leader who had been the guiding star of global terrorism. REUTERS/Adnan Abidi (INDIA - Tags: POLITICS)
Members of the All India Anti-Terrorist Front (AIATF) hold placards and U.S. and Indian flags in New Delhi May 3, 2011, during a pro-U.S. rally as they celebrate the killing of Osama bin Laden. Bin Laden was killed in a U.S. special forces assault on a Pakistani compound, then quickly buried at sea, in a dramatic end to the long manhunt for the al Qaeda leader who had been the guiding star of global terrorism. REUTERS/Adnan Abidi (INDIA - Tags: POLITICS) Een anti-terroristische organisatie in India demonstreert in New Delhi uit waardering voor de Verenigde Staten. Foto Reuters / Adnan Abidi

“The world is safer, it is a better place, because of the death of Osama bin Laden.” Aldus de zalvende woorden van president Obama na de dood van de terroristenleider. Maar is het zo? Zijn boodschap van veiligheid staat namelijk lijnrecht tegenover de vele waarschuwingen voor vergelding. Hoe bang moeten we zijn?

Bij Obama’s eigen State Department schrok men niet terug om de Amerikaanse burgers direct op het hart te drukken voorzichtig te zijn als ze naar het buitenland reizen, duidelijk niet overtuigd van de ondergang van het terrorisme met de dood van Bin Laden. Ook politieorganisatie Interpol geeft een advies dat duidelijk maakt dat er wat te vrezen valt: overheden moeten ‘extra alert’ zijn op mogelijke vergeldingsacties. In heel de Verenigde Staten is het veiligheidsniveau in de grote steden opgeschroeft, net als bij veel bondgenoten in Europa. David Cameron (premier Groot-Brittannië) zegt dat het Westen de komende weken ‘extra waakzaam’ moet zijn. Daar werden vandaag al vijf mensen opgepakt voor ‘verdacht gedrag’ bij een kerncentrale. En ook de directeur van de CIA, Leon Panetta, waarschuwt volgens The Independent voor wraak:

“Ook al is Bin Laden dood, Al-Qaeda is dat niet. De terroristen zullen vrijwel zeker zijn dood willen wreken en we moeten - en we zullen - waakzaam en resoluut blijven.”

De strijd tegen het terrorisme is niet voorbij

Premier Rutte zegt volgens Trouw hetzelfde: de strijd tegen het terrorisme is niet voorbij. De veiligheidsdiensten zijn alert en worden waar nodig opgeschaald. De premier zegt dat er geen reden is tot paniek, maar wel dat er ‘genoeg gekken zij die bereid zijn de meest vreselijke aanslagen te plegen’.

De ambassade van de Verenigde Staten aan het Pariser Platz in Berlijn, waar het veiligheidsniveau al hoog was, maar niet extra verhoogd na de dood van Bin Laden. Foto AP / Markus Schreiber De ambassade van de Verenigde Staten aan het Pariser Platz in Berlijn, waar het veiligheidsniveau al hoog was, maar niet extra verhoogd na de dood van Bin Laden. Foto AP / Markus Schreiber

Bin Laden heeft er als CEO voor gezorgd dat Al-Qaeda kan bestaan zonder hem

Logisch, schrijft The Economist, want hoewel een dode Bin Laden beter is dan een levende Bin Laden, is de waarheid dat zijn dood meer betekent voor zijn vijanden dan voor zijn volgers. Zo zullen de Taliban in Afghanistan en Pakistan blijven vechten, en zijn afsplitsingen in Jemen (AQAP), Noord-Afrika (AQIM) en Al-Shabab in Somalië nog altijd springlevend. Regionale afdelingen, maar wel groepen die zich regelmatig richten op westerlingen - zoals onlangs in een bij toeristen populair café in Marrakech.

Nee, Al-Qaeda zonder Bin Laden is zeker niet meer wat het was. Maar dat wil niet zeggen dat het is veranderd in iets minder gevaarlijks. Volgens The Economist heeft Bin Laden er als een moderne CEO van een groot bedrijf voor gezorgd dat het kan voortbestaan zonder hem. Het tijdschrift voorspelt dat enorme aanslagen voorlopig uitblijven, maar dat eenlingen in het Westen de dood van hun ideoloog zeker zullen wreken.

Extra beveiliging bij het vliegveld van Manila, de hoofdstad van de Filippijnen. Het land heeft meer beveiliging ingezet na de dood van Bin Laden, uit angst voor aanslagen. Foto AP / Aaron FavilaExtra beveiliging bij het vliegveld van Manila, de hoofdstad van de Filippijnen. Het land heeft meer beveiliging ingezet na de dood van Bin Laden, uit angst voor aanslagen. Foto AP / Aaron Favila

Uiteindelijk word je gepakt en gedood

Toch, schrijft Jason Burke in The Guardian, de dood van Osama bin Laden zal eventuele nieuwe terroristen enigszins hebben ontmoedigd. Want ook al duurt het, zoals bij Bin Laden, tien jaar: uiteindelijk word je gepakt en gedood. Bovendien is de structuur van Al-Qaeda nu definitief versplinterd, denkt Burke. Het leiderschap binnen de organisatie, met Bin Laden ondergedoken, zorgde ervoor dat militanten in Saoedi-Arabië, Libië en Egypte zelfs regelmatig lijnrecht tegenover elkaar stonden. Niet in het minste door de ontwikkelingen die de bevolking van het Midden-Oosten en Noord-Afrika zonder hulp van de terroristen hebben ingeluid: de Arabische Lente.

De Arabische Lente was de eerste klap

Al-Qaeda is nu echt dood, meent publicist Fareed Zakaria bij CNN. Want de Arabische Lente was de eerste, grote klap aan Al-Qaeda. Bin Laden vond immers dat de regimes in de Arabische wereld dictatoriaal en onderdrukkend waren. Die regimes, zo beargumenteerde hij, werden gesteund door de Verenigde Staten en dus moesten moslims terrorisme gebruiken tegen de VS en die regimes. Dat was volgens Bin Laden de enige manier om verandering te bewerkstelligen. Nu het volk in Tunesië en Egypte al verandering hebben bereikt zonder terrorisme, en men in Jemen, Syrië, Bahrein en Libië hetzelfde probeert, valt het argument van Al-Qaeda in het water.

De existentiële dreiging is voorbij

Zakaria noemt de dood van Bin Laden daarom de tweede grote klap aan Al-Qaeda. Zelfs de laatste, definitieve klap. Want Al-Qaeda was een idee en een ideologie, gesymboliseerd door Bin Laden. Met het uitgummen van het idee en de ideologie door de Arabische Lente bleef alleen Bin Laden over. Natuurlijk, zegt Zakaria, zijn er nog altijd splintergroepen en ‘freelance terroristen’ die ook schade aan kunnen richten, maar hij eindigt buitengewoon positief: splintergroeperingen en freelance-terroristen zijn geen bedreiging voor de Westerse Wereld, zoals Al-Qaeda dat was. Met de dood van Bin Laden is de existentiële dreiging voorbij.