Vier belangrijke kwesties na de dood van Osama bin Laden

3. Wat was de rol van de Pakistanen bij de Amerikaanse actie tegen Osama bin Laden op hun grondgebied?

Ruim een etmaal na de dood van Osama bin Laden verkeert Pakistan nog steeds in opperste verwarring over betrokkenheid van de eigen veiligheidsdiensten bij de Amerikaanse aanval op de schuilplaats van de Al-Qaeda leider in Abbottabad. En de regering lijkt daar niet zwaar aan te tillen. Een geloofwaardige uitleg uit Islamabad ontbreekt, mogelijk uit vrees voor verder gezichtsverlies of uit angst het leger en de militaire inlichtingendienst ISI voor het hoofd te stoten.

Volgens president Asif Ali Zardari, die na afloop van de succesvolle operatie op de hoogte werd gesteld door de Amerikaanse president Obama, deelt Pakistan met andere landen die het slachtoffer zijn geworden van terreur door Al-Qaeda, „de vreugde dat de bron van het grootste kwaad van het nieuwe millennium tot zwijgen is gebracht”. Maar Zardari richtte zijn boodschap niet rechtstreeks tot zijn eigen volk. Hij vertolkte zijn gevoelens in een column in het Amerikaanse dagblad The Washington Post.

Vorig jaar, toen Pakistan werd getroffen door watersnood, bleef Zardari in Europa waar hij op rondreis was. Deze keer schrijft hij in The Washington Post dat de beslissende operatie in Abbottabad „geen gezamenlijke operatie” was, dus niet met Pakistaanse participatie. Net als bij eerdere gelegenheden wijst hij erop dat Pakistan „een enorme prijs” heeft betaald voor zijn houding tegen terrorisme („Meer Pakistaanse soldaten zijn gesneuveld dan alle NAVO-slachtoffers gezamenlijk”) en dat hij met de moord op zijn echtgenote Benazir Bhutto (eind 2007) persoonlijk is geraakt door de terreur van Al-Qaeda.

Zardari laat het Amerikaanse publiek ook weten dat speculaties over Pakistaanse inertie bij de bestrijding van terreurgroepen en zelfs bescherming van terroristen volstrekt ongegrond zijn. „Pakistan heeft net zoveel redenen om Al-Qaeda te verachten als elk land.”

Met die verklaring wordt nog geen antwoord gegeven op de vele vragen die de Pakistaanse media vandaag formuleren in hun hoofdredactionele commentaren. Die vragen liggen voor de hand: hoe kon Bin Laden zich ongemerkt schuilhouden in de zwaarbewaakte nabijheid van ’s lands militaire academie, hoe konden de Amerikaanse commando’s ongemerkt tot diep in Pakistan doordringen met hun helikopters? „Voor Pakistan is de tijd van ontkenning voorbij”, stelt Dawn. „Pakistan bevindt zich in een beschamende situatie”, meent de Daily Times. „Als bondgenoten van de VS hebben we tegelijkertijd geprobeerd extremisten uit te kiezen die we wilden uitroeien en degenen die we wilden beschermen”. The News noemt het (kennelijke) falen van Pakistan om de aanwezigheid van de meest gezochte man in de wereld op te merken ronduit „schokkend”.

Gisteren kwam het ministerie van Buitenlandse Zaken in Islamabad met een verklaring die de twijfels over Pakistan alleen maar voedde. Pakistan „heeft zeer effectieve overeenkomsten gehad over het delen van inlichtingen met verschillende inlichtingenorganisaties, inclusief die van de VS”. Betekent het dat die afspraken nu niet meer gelden?

Opvallend is dat er gisteren en vandaag niet of nauwelijks is geprotesteerd op straat in Pakistan. Veel analisten verwachtten dat extremisten van Al-Qaeda en de Talibaan in het grensgebied met Afghanistan vergeldingsaanslagen zullen proberen uit te voeren in Pakistan.