Veel speelruimte voor gevaarlijkste Al-Qaeda-organisatie

Al-Qaeda-op-het-Arabisch-Schiereiland werd vorig jaar door de Amerikaanse CIA als gevaarlijker aangeduid dan de moederorganisatie die zich in Pakistan verborgen houdt. Deze fusie van oorspronkelijke Al-Qaeda-afdelingen in Jemen en Saoedi-Arabië is behendiger en agressiever, aldus de CIA.

Als er één organisatie is waarvan geruchtmakende internationale terreur te verwachten is, is het Al-Qaeda-op-het-Arabisch-Schiereiland. De groep trok in 2009 de aandacht met een poging een Amerikaans passagiersvliegtuig boven Detroit neer te halen door een afgezant met een bom in zijn onderbroek, en een half jaar geleden met explosieven in luchtvracht. Allemaal mislukt, maar het wachten is op een aanslag die wel raak is.

In Jemen, dat in de greep is van shi’itische rebellie in het noorden, een separatistische beweging in het zuiden, een instortende economie en massaprotest tegen president Ali Abdullah Saleh, hebben de extremisten veel speelruimte. In tribale gebieden in Zuid- en Midden-Jemen waar ze schuilen, profiteren ze van de brede anti-Amerikaanse gevoelens. Wapens en explosieven zijn overal makkelijk verkrijgbaar in Jemen.

De groep heeft bewezen in staat te zijn in het buitenland eenvoudig ogende maar lastig te organiseren operaties uit te voeren. Daarnaast is ze in het binnenland met gewapende operaties tegen de overheid actief, waarbij de afgelopen jaren honderden doden zijn gevallen. Hoeveel aanhang ze heeft, is niet bekend.

De organisatie heeft Osama bin Laden niet nodig. Huisideoloog Anwar al-Awlaki, in de Verenigde Staten geboren en getogen, verschaft de theoretische onderbouwing van de terreur tegen buitenlandse en binnenlandse doelen. In zijn Engelstalige internetglossy Inspire maakte hij eind vorig jaar korte metten met een groep islamitische denkers die afstand namen van alle islamitisch geweld. Als een islamitische leider zich on-islamitisch gedraagt, is het verplicht tegen hem in opstand te komen, aldus Awlaki. Wat betreft de Amerikanen, Britten en Israëliërs: hun regimes terroriseren miljoenen moslims. „Wij zeggen: wij terroriseren al wie ons terroriseert en we zullen doen wat we kunnen om hen van hun veiligheid te beroven zolang zij datzelfde met ons doen.”

Vorige maand legde hij in een nieuw nummer van Inspire uit waarom het huidige democratische protest in de Arabische wereld goed is voor Al-Qaeda. De opvolgers van autoritaire regimes die zijn gevallen of misschien nog vallen, hebben minder macht en hun veiligheidsdiensten moeten zich rustig houden. Die kunnen moeilijk de nieuwe vrijheden van de burgers, inclusief moslimextremisten, weer inperken.

Met zijn Engelstalige publicaties op internet spant Awlaki zich eveneens in jonge moslims buiten de islamitische wereld voor zijn zaak te werven. Maar deze Al-Qaeda wordt zeker niet door hem alleen gedicteerd: volgens Jemen-experts spelen de leider van de groep, Abu Nasser al-Wahayshi, en bommenmaker Asiri in de schaduw een even belangrijke rol.