Sterviolist Vengerov is na drie jaar sabbatical als herboren

Maxim Vengerov - portrait of the Russian violinist performing with the UBS Verbier Festival Chamber Orchestra at the BBC Proms, Royal Albert Hall, London, UK, 13 August 2006.
Maxim Vengerov - portrait of the Russian violinist performing with the UBS Verbier Festival Chamber Orchestra at the BBC Proms, Royal Albert Hall, London, UK, 13 August 2006.  /Hollandse Hoogte

Maxim Vegerov (viool), Vag Papian (piano). Gehoord: 2/5 Paleis voor Schone Kunsten Brussel. Festival Musica Mundi 17-31/7. Inl: www.musicamundi.org ****

Maxim Vengerov, gelauwerd en geliefd als een van de beste violisten van deze tijd, is weer terug op het internationale concertpodium, na een sabbatical van drie jaar wegens een schouderblessure. In het Brusselse Paleis voor Schone Kunsten gaf hij gisteravond, samen met Vag Papian, een indrukwekkend recital met de drie sonates voor viool en piano van Brahms. Vengerov zei tevoren dat hij zijn grote liefde had teruggevonden. De publieke bijval was enthousiast en langdurig.

Vengerov, die ook vaak in Amsterdam optrad en daar ooit een Carte Blanche-serie samenstelde, koos voor zijn rentree voor Brussel omdat het de stad is van het festival Musica Mundi dat zich al jaren ’s zomers richt op jong muzikaal talent. De Russische violist vermindert zijn reguliere optredens om tijd vrij te maken voor het geven van lessen.

Vengerovs recital werd gisteren nog gevolgd door een kort en gevarieerd concert door het Jeugdorkest van Wit-Rusland. Vengerov beschouwt muziekonderwijs op jonge leeftijd als essentieel voor talentontwikkeling. Zelf begon hij zijn carrière op 5-jarige leeftijd met een optreden bij een orkest.

Een sabbatical, zoals hij wel vaker nam, betekent voor de nu 36-jarige Vengerov geen periode van niets doen. Om het perspectief in het musiceren te verleggen, leerde hij dirigeren bij zijn piano-partner Vag Papian, ook de leraar van Gergjev. Zijn manier van viool spelen is daardoor volledig veranderd, zegt hij. Hij bekwaamde zich tijdens eerder sabbaticals op de altviool, de barokviool en de elektrische viool. Hij componeerde wat, deed aan jazz en leerde de tango dansen.

Vengerov gaat op tournee met zijn Brahmsrecital, maar hij zal ook meer optreden als dirigent, zoals bij het Symfonieorkest van Shanghai. Het viool spelen en dirigeren gaat hij bij verschillende orkesten ook combineren in het uitvoeren van Rimski Korsakovs Shéhérazade , waarin hij de soli verzorgt. Volgend jaar doet hij dat bij het London Symphony Orchestra, waarvan Valery Gergjev nu de chef-dirigent is. Ook wordt hij gastheer van het Wieniawski-concours in het Poolse Poznan.

Na drie jaar geen viool te hebben gespeeld zei Vengerov in een interview zich herboren te voelen. „Wanneer mensen me vragen wie volgens mij op dit moment de meest veelbelovende muzikant en violist ter wereld is, antwoord ik dat ik dat ben. Ik voel me heel jong en als ik het concert van Tsjaikovski instudeer, voelt het niet alsof ik het al 2000 keer heb gespeeld. Het voelt nieuw aan! Elke noot die ik nu speel is een revelatie, een nieuwe ervaring.”

Al is Vengerov nu aan het begin van een nieuwe fase in zijn carrière een wat bedachtzaam ogende man en niet langer de soms onstuimige jongen van vroeger, in de drie sonates voor viool en piano van Brahms klonk wel degelijk veel frisheid door. Hij speelt nog steeds op superieure wijze en zijn toon is vaak stralend. Er klonk in het samenspel met de soms eigenzinnige en impulsieve Vag Papian vooral veel speelplezier, hun Brahms was niet zwaar bestudeeerd.

Enerverend is dat de drie sonates achter elkaar klinken als één geheel, als een soort Brahmssymfonie in mini-bezetting, die zich steeds complexer ontwikkelt. Het Vivace ma non troppo waarmee de Eerste sonate begint, is zonnig en zangerig, vaak licht en elegant. Het Presto agitato waarmee de Derde sonate eindigt, is een bevrijdende worsteling met de violist als triomfator.