Politiek en kunst in vierdaagse marathon

Een vier dagen en nachten durende discussie tussen politici en kunstenaars blijkt uitputtender dan verwacht. Het publiek gluurt mee.

Ze zien er nog verrassend fris uit, terwijl dit al hun tweede vergaderdag is. Deze vier politici en vier kunstenaars hebben vandaag van tien uur ’s ochtends tot zeven uur ’s avonds aan een ruwhouten tafel in het Amsterdamse kunstcentrum W139 gezeten om met elkaar te praten, en bewaren daar goede herinneringen aan. Slechts nu, in de avond, gaat de zaal een paar uurtjes open om de, overigens niet zeer talrijke, belangstellende buitenstaanders de gelegenheid te geven om met de discussianten te verkeren.

Carolien Gehrels, de Amsterdamse cultuurwethouder (PvdA) en een van de initiatiefnemers van deze vier dagen durende discussiemarathon, ziet er een beetje moe uit. Ze heeft niet zo best geslapen in een van de blauwe tentjes die in een hoek van de zaal ordelijk staan opgesteld. Maar ja, wie a zegt, dus straks volgt de tweede nacht. „En ik heb lekker het hele echtelijk bed voor mij alleen”, grapt de vrouw van Gehrels, een van de bezoekers, en gaat weer op huis aan.

Waar hebben de acht het deze eerste twee dagen over gehad? Een soort stenografisch verslag, onder weglating van de sprekersnamen, geeft daarvan een indruk. Dat schuift in ‘real time’ de hele dag voorbij op een scherm bij de ingang van W139, en is ook op de website van de instelling na te lezen. Spreektaal zonder dat je kunt zien wie wat gezegd heeft, vormt moeizame lectuur. Maar duidelijk is dat het grootste deel van de tijd tot nu toe is besteed aan kunst in de openbare ruimte, en de besluitvorming daarom heen – eigenlijk het meest voor de hand liggende raakpunt tussen politici en kunstenaars.

Vrij algemeen lijkt de klacht over het eindeloos grote aantal commissies die in Nederlandse steden beslissen over kunst in de openbare ruimte en die natuurlijk als het er op aan komt misschien nog wel minder democratisch functioneren dan wanneer een politicus de besluiten zou nemen. Soms raakt een besluitvorming ook helemaal in het slop. Zoals bij het plan van discussiedeelnemer Hans van Houwelingen om het budget voor een ‘gastarbeidersmonument’ in Rotterdam te besteden aan de restauratie van het werk van Naum Gabo aan de Coolsingel, het grootste constructivistische sculptuur ter wereld, te laten restaureren door gastarbeiders en dat dan ‘gastarbeidersmonument’ te noemen.

De VVD-er Michiel van Wessem, wethouder van cultuur in Arnhem, heeft de aanwezigen vanmiddag bekend dat hij grote moeite heeft met de kunstbezuinigingen van het kabinet waar zijn partij in zit – niet zozeer met de bezuinigingen zelf, maar “met het fanatisme en de frustratie die er achter zit. Daar voel ik me niet bij thuis, dat idee van de kunst eens te pakken nemen”.

Voor Salima Belhaj (gemeenteraad Rotterdam, D66) is de zogeheten Thorbecke-doctrine – waarbij de overheid de kunsten beschermt maar zich verder niet met de inhoud bemoeit, uitgangspunt. Dat de kunst nu zo weinig strijdbaar is tegen de bezuinigingen, komt volgens haar omdat de kunst zich juist jarenlang veel te serviel heeft opgesteld naar de overheden, en heeft geprobeerd aan de inhoudelijke verlangens van de politiek te voldoen. Volgens Van Wessem heeft Thorbecke zijn doctrine nooit zo bedoeld, maar hij toont zich een tegenstander van de onder politici bestaande neiging om uitgaven voor kunst te rechtvaardigen met argumenten van ‘citymarketing’ of ‘social engineering’. “Het gaat er primair om de kunst zich te laten ontwikkelen, de rest gaat vanzelf”.

„We zouden het elk jaar moeten doen, met vier kunstenaars en vier politici”, zegt Gehrels en tovert uit haar tas een gloednieuwe tandenborstel voor Mariko Peters (kamerlid GroenLinks), die de hare is vergeten. Ook slippers, en oordopjes tegen het snurken uit belendende tenten gaan over tafel. Kunstenaar Jonas Staal bekent „heel moe” te zijn: „al die uren geconcentreerd praten”.

Er zullen vannacht twee tentjes onbeslapen blijven: Van Wessem heeft verplichtingen in Arnhem en Peters besluit vanavond naar huis te gaan om haar kind te voeden. Maar eerst moet ze nog even naar de live-uitzending van Pauw en Witteman om daar als woordvoerder buitenland van haar fractie over de dood van Bin Laden te spreken. Solidair verzamelen de andere discussianten zich in een hoekje van de tentoonstellingsruimte voor een tv-toestel, om te zien hoe hun maatje het er op de buis van af zal brengen. Niet dat er een verband is met de relatie kunst-politiek, natuurlijk. Maar ja, kunst verbroedert. Nog twee dagen.

de tekst van het debat tussen is live te volgen op www.w139.nl