Pakistan als bondgenoot

Het complex was zo weggestopt en ook zo zwaar beveiligd dat er sterke aanwijzingen waren voor het verblijf van iemand die zich niet aan de buitenwereld durfde te vertonen. Dat klopte: Osama bin Laden woonde er. In een gebouw midden in een woonwijk in de stad Abbottabad, 800 meter verwijderd van de Pakistaanse Militaire Academie. Niet ver van de hoofdstad Islamabad vandaan. In een villa die geen telefoon- of internetverbindingen had en waarvan de bewoners hun huisvuil niet lieten ophalen maar het zelf verbrandden.

Het vuurgevecht waarbij de voormalige leider van de islamitische terreurbeweging Al-Qaeda zondag om het leven kwam, is met de nodige raadselen omgeven – en dat zal ook wel voorlopig zo blijven. Maar dat Pakistaanse autoriteiten, militairen en inlichtingendiensten geen van allen wisten dat de meeste gezochte man ter wereld zich al lange tijd onder hun handbereik bevond, is niet voor te stellen.

Dat roept opnieuw vragen op naar de relatie tussen de Verenigde Staten en Pakistan en de geloofwaardigheid van dit land als bondgenoot. Al schreef president Asif Ali Zardari vandaag in The Washington Post dat Pakistan weliswaar niet was betrokken bij de militaire operatie van de Amerikanen zondag in Abbottabad, maar dat de eliminatie van Bin Laden wel het resultaat is van tien jaar samenwerking tussen de VS en zijn land.

Feit is dat de verstandhouding tussen beide landen de laatste tijd merkbaar was verslechterd. Nog maar twee weken geleden beschuldigde hoogste Amerikaanse militair, admiraal Mike Mullen, het Pakistaanse leger ervan banden te onderhouden met de Haqqani-groep, een militante groepering in Oost-Afghanistan. De omstreden Pakistaanse inlichtingendienst ISI drong onlangs aan op een drastische vermindering van het aantal CIA-agenten in Pakistan. Ook niet bevorderlijk voor een goede relatie zijn de onbemande vliegtuigen waarmee de VS in het land raketten afschieten en zo vorige maand 25 radicale moslims doodden.

De Islamitische Republiek Pakistan is een volkrijk, in grootte het zesde ter wereld, en tribaal verdeeld land. Het probleem is dat de machtsverhoudingen niet een op een te duiden zijn. Heeft de burgerregering het er voor het zeggen of is het leger, dan wel delen daarvan, de echte autoriteit? Of de ISI? Dat maakt het tot een ingewikkeld land, dat bovendien te maken heeft met een complexe geopolitieke werkelijkheid: buurland van Afghanistan, Iran, China en aartsvijand India.

Zardari herinnerde er vandaag aan dat waarschijnlijk geen land zo veel te lijden heeft onder het terrorisme als het zijne. Maar evenzeer is de vijandige houding van grote delen van de bevolking jegens de Verenigde Staten een factor van betekenis. Een gecompliceerde bondgenoot dus. Een partner om te koesteren – en om goed in de gaten te houden.