Hitler bedankt zijn kok

Der Untergang (Oliver Hirschbiegel, 2004)RTL 7, 20.30-0.00 uur

Net als Hitler, the Last Ten Days (1973) en Der Letzte Akt (1955) gaat Der Untergang over de laatste dagen van Adolf Hitler. Hij zit met zijn entourage verschanst in een bunker onder de Rijksdag en luistert naar het bulderen van de Russische kanonnen die op het punt staan Berlijn in te nemen. De claustrofobische scènes in Hitlers bunker worden afgewisseld met scènes waarin de niet aflatende beschietingen van Berlijn oorverdovend in beeld worden gebracht.

Regisseur Oliver Hirschbiegel - die zijn film baseerde op de roman van historicus Joachim Fest - werd ervan beschuldigd Hitler te vermenselijken. Dat valt mee. Er wordt met een menselijke blik naar de dictator gekeken, dat wel. Op de avond dat hij met Eva Braun zelfmoord pleegt, bedankt hij de kok nog voor de uitmuntende maaltijd. Zijn militaire staf laat hem in de waan dat het tij nog zal keren maar één voor één verlaten zijn getrouwe bondgenoten hem: Himmler, Göring, Speer. Alleen Goebbels blijft hem trouw.

En zijn jonge secretaresse Traudl Junge, met wier stem de film begint en eindigt. Via haar blik krijgen we toegang tot Hitlers vertrek. Het is een strategie die de film consequent volgt. De menselijkheid waarover al veel gesproken is, ontstaat door een uitgekiende keuze. Steeds zien we scènes met Hitler die door anderen worden waargenomen. Der Untergang biedt in die zin een letterlijk menselijke blik op Hitler, een blik die staat voor de onze.

André Waardenburg