De twee minuten stilte blijven, maar niet iedereen wil meer naar de Dam

De schrik zat er in toen de Dodenherdenking op de Dam in Amsterdam vorig jaar door een secondenlange schreeuw werd ontregeld. Wie durft er nog op het drukke plein te staan?

Ga ik morgen, 4 mei, wel of niet naar de Dam? Duizenden mensen zullen zichzelf die vraag stellen na de paniek die vorig jaar tijdens de Dodenherdenking uitbrak. Heel Nederland kon live zien hoe een schokgolf over het plein trok, nadat een man de stilte had verstoord met een secondenlange schreeuw. Mensen buitelden over elkaar, smakten op de kasseien, 63 mensen raakten gewond. Maar vooral: de schrik zat er opnieuw in.

Weer werd een nationaal evenement ontregeld. Slechts vier dagen had de opluchting geduurd dat Nederland de Koninginnedag van 2010 zonder kleerscheuren had doorstaan. Ditmaal geen dodenrit van een Suzuki, maar volkse gezelligheid.

En toen dus die schreeuw.

Dit jaar zal de man die de kreet slaakte – de Damschreeuwer alias Adam of Pepe of Giovanni V. – er niet zijn op de Dam. Hij zit vast. Niet wegens de herdenking maar om het stelen van een overhemd en das in de Bijenkorf, aldus de politie.

Tegelijkertijd zijn op de Dam nog meer veiligheidsmaatregelen genomen dan vorig jaar. Zo staan er nieuwe dranghekken op het plein. Nine Nooter, directeur van het Nationaal Comité 4 en 5 mei: „Vorig jaar bleven kinderen met hun voeten achter de spijlen haken.” De nieuwe hekken bestaan niet uit verticale staven, maar uit een metalen rasterwerk dat te fijn is om een voet tussen te krijgen. Helemaal tevreden is Nooter niet, want ook deze hekken staan op puntige poten: gevaarlijk als er een mensenmassa overheen dendert.

De Amsterdamse politie wil niet concreet ingaan op de veiligheidsmaatregelen. „Dat kan lieden met verkeerde plannen in de kaart spelen”, zegt woordvoerder Ebe van der Land. Dit wil hij wel kwijt: de politie is aanwezig met „heel veel” mensen. „Zowel in uniform als onopvallend. Agenten die snel kunnen handelen, getraind in het aanhouden van zakkenrollers. We houden een aantal mensen extra scherp in de gaten.” Toch houdt de herdenking een open karakter, zegt Van der Land: een plein is een plein. „Dus geen hekken om de Dam, geen detectiepoorten.”

Nine Nooter, van het organisatiecomité: „100 procent veiligheid kun je niet garanderen. Er staan straks weer 20.000 mensen op het plein. Iedereen heeft een stem, en kan die verheffen. Maar wat we ontzettend hopen, is dat mensen zelf iemand tot de orde roepen als die zich misdraagt. Zodat we de traditie van het herdenken kunnen doorzetten.”