Advies: Historisch Museum moet onderdak krijgen in Rijks

Het tot op heden gebouwloos gebleven Nationaal Historisch Museum zou in de toekomst ondergebracht moeten worden bij het Rijksmuseum in Amsterdam. Dit valt te lezen in de adviezen die de Raad voor Cultuur afgelopen vrijdag presenteerde over bezuinigingen in de cultuursector. De taken die aan het NHM zijn toebedeeld (het bouwen aan en bestendigen van een Nederlands historisch besef) zouden volgens de Raad voor Cultuur beter binnen de muren van het Rijksmuseum verwezenlijkt kunnen worden. Als het aan de adviesraad ligt, wordt het NHM in feite een projectorganisatie van het Rijks.

Op de adviezen wordt door de directeuren van de musea uiteenlopend gereageerd. Wim Pijbes van het Rijksmuseum „snapt wel dat je in tijden van extreme bezuinigingen moet kijken waar je zaken kunt samenvoegen”. Valentijn Byvanck van het NHM heeft zich „hogelijk over het advies verbaasd” en ziet er niet veel in. „Het initiatief voor de oprichting van het Nationaal Historisch Museum is in 2006 door de politiek Kamerbreed gedragen. Ondanks dat ook toen het Rijksmuseum al claimde hét museum voor de nationale geschiedenis te zijn.”

Het Rijksmuseum biedt volgens Byvanck een historisch verhaal dat wordt begrensd door de kunstcollectie. Het NHM hanteert een veel ruimere definitie van geschiedenis. „Dat geeft al aan dat de aard en doelstellingen van beide musea ver van elkaar verwijderd zijn.”

Pijbes, die vorig jaar het pistool kocht waarmee Pim Fortuyn is vermoord, is het hiermee oneens. „Onze verzamelingen bevatten veel meer dan kunst alleen, waaronder actuele fotografie, historische objecten en relieken als de kist van Hugo de Groot. In de opstelling na de heropening wordt straks het verhaal van Nederland verteld, chronologisch, aan de hand van voorwerpen van kunst en geschiedenis.”

„Je mag in deze tijden collegialiteit van musea verwachten”, meent Gerard Rooijakkers, een van de leden van de Raad van Cultuur die zich met de toekomst van de musea bezighield. „Een zelfstandige organisatie van het NHM is volgens ons geen probleem, een eigen pand wel. We adviseren daarom dat de taken van het NHM in het Rijks verwezenlijkt dienen te worden.”

Pijbes is van mening dat het NHM ooit in een „Haagse reflex” is opgericht. „Men had vanuit de politiek eerst eens moeten kijken of die vaderlandse historische bewustwording niet door bestaande musea tot stand gebracht had kunnen worden, maar dat is niet gedaan. Er moest meteen een nieuw museum voor komen. Daar komt men, nu er bezuinigd moet worden, op terug.”

„Geef ons twee vleugels van het Rijks en wij maken een schitterende tentoonstelling”, zegt Byvanck. „Maar zo gaat het natuurlijk niet werken als het advies wordt aangenomen. De grote vraag is wie gaat controleren of het Rijksmuseum de taken uitvoert waar eerst het NHM voor is opgericht.”

In februari presenteerde het NHM in de Amsterdamse Zuiderkerk drie schetsen voor een gedroomd onderkomen. Vanaf 20 mei zal in die kerk de expositie 100m2NL te zien zijn, een compacte overzichtstentoonstelling van het Nationaal Historisch Museum die de Nederlandse geschiedenis toont op een bescheiden 100 vierkante meter.

Rectificaties / gerectificeerd

Correcties & aanvullingen

In het bericht Advies: Historisch Museum moet onderdak krijgen in Rijks (3 mei, pagina 3) staat dat het Rijksmuseum het pistool heeft gekocht waarmee Pim Fortuyn is vermoord. Dat pistool is in bewaring bij het Openbaar Ministerie. Het Rijksmuseum is geïnteresseerd om het te zijner tijd in de collectie op te nemen, waarna het, op termijn, en nadrukkelijk alleen in overleg met de familie, zou kunnen worden geëxposeerd.