Toonderprijs voor Peter Pontiac

ILL: Peter Pontiac Krantenpoes
ILL: Peter Pontiac Krantenpoes

Peter Pontiac krijgt de Marten Toonderprijs 2011, de oeuvreprijs voor een tekenaar die een belangrijke bijdrage heeft geleverd aan het beeldverhaal en de Nederlandse cultuur.

De prijs van 25.000 euro is een initiatief van het Fonds voor Beeldende Kunsten, Vormgeving en Bouwkunst. Volgens de jury heeft Pontiac met zijn in 2000 verschenen Kraut een internationaal zeer aansprekend boek afgeleverd en tevens de beste Nederlandse graphic novel. „Zijn werk is vernieuwend. Hij heeft iets aan de Nederlandse strip toegevoegd wat er nog niet was: een combinatie van schrijver- met kunstenaarschap.” Kraut gaat over zijn in de oorlog collaborerende vader Joop Pollmann, die in 1978 op mysterieuze wijze en spoorloos verdween op Curaçao.

De stijl van de vorige week zestig jaar geworden Pontiac (Peter Pollmann) wortelt in de undergroundcomics van de jaren zestig. Robert Crumb, Art Spiegelman en Will Eisner zijn inspiratiebronnen.

In Pontiacs onrustig ogende, overvolle tekeningen strijden tekst en beeld gelijkelijk om de aandacht. Die neiging verklaart hij uit het feit dat hij een autodidact is, zonder tekenopleiding. „Overal moet wat te zien zijn”, is zijn opvatting. „Bovendien: wat is mooier dan een tekening waarop veel te zien is?”

Behalve tekenaar is Pontiac ook een veelgevraagd illustrator, onder meer bij deze krant. In 2004/2005 tekende hij een jaar lang afleveringen van De Krantenpoes. Er verscheen ook een Gouden Boekje over de krantenpoes van zijn hand.

In de jaren zeventig tekende Pontiac verslagen van zijn leven aan de zelfkant in bladen als Tante Leny Presenteert en Aloha. Rock & roll, seks, drugs, drank en maatschappelijk protest zijn Pontiacs onderwerpen. Vanaf 1990 rangschikt en archiveert hij zijn politieke tekeningen, illustraties en platenhoezen in zijn eigen The Pontiac Review, waarvan zeven delen zijn verschenen.

In een interview met deze krant uit 2004 zegt Pontiac dat hij zich nog altijd opwindt over geweld, onrecht en machtsmisbruik. „Als ik tv kijk, zeg ik vaak tegen mijn lief: schat, brei mij een bivakmuts. Mijn tekeningen hebben nog altijd een sterk morele inslag.”

Al eerder ontving Pontiac prestigieuze prijzen voor zijn werk. In 1997 werd hem de Stripschapprijs toegekend voor zijn gehele oeuvre, en in 1998 de Professor Pi-illustratorenprijs van de Stad Amsterdam voor zijn boek De Pen en het Zwaard. Verder publiceerde Pontiac Requiem Fortissimo (1990), Lost in Lowlands (1997) en met Typex The quick brown fax(1998).

De Marten Toonderprijs wordt op 9 september uitgereikt in het Graphic Design Museum in Breda, waar een tentoonstelling opent met zijn werk. Pontiac is de tweede tekenaar die de in 2009 ingestelde Toonderprijs ontvangt. De eerste laureaat was Jan Kruis.