Sprongen in de boven- en onderwaterwereld

Frederick Reiken: Day for Night. Little, Brown, 326 blz. €18,65. Vert. door Jan Fastenau bij De Harmonie, 327 blz. € 22,50

Mede dankzij David Mitchells succesromans komen er steeds meer knap geconstrueerde verhalensudoku’s op de markt, soms met als voornaamste thema ‘alles hangt met alles samen en wat klopt het toch allemaal mooi’. Zo ook Frederick Reikens Day for Night – een roman die een mozaïek van verhalen vormt waarvan de hoofdpersonen meer met elkaar te maken hebben dan ze beseffen. De cover van de Britse editie Day for Night lijkt zelfs op Cloud Atlas van David Mitchell. Dus zal Reikens boek wel een Mitchell-rip-off zijn, denk je dan.

In de tien verhalen van Day for Night leef je als lezer met tien personages intiem mee en ontmoet je daarnaast nog eens een stuk of twintig anderen. Spil is Beverly, hoofdpersoon van het eerste verhaal. Ze is een gescheiden moeder van twee puberdochters, van wie de jongste net na de scheiding werd verwekt, en heeft nu een relatie met de zeebioloog en leukemiepatiënt David, met wie ze plannen maakt om na zijn dood zijn tienerzoon te adopteren. Op zich stof genoeg voor een hele roman, maar in Day for Night zijn dit slechts zijlijntjes. Het overkoepelende verhaal gaat over Beverly’s joodse afkomst, haar in de oorlog vermoorde vader (of zou hij toch overleefd hebben?) en meer in het algemeen de wreedheden die mensen elkaar aandoen. Maar tijdens onze dromen, zo wordt gesuggereerd, proberen geestachtige wezens uit een parallelle wereld goed te maken wat mensen fout doen. En die onderwaterwereld is misschien wel echter dan die waarin we leven.

Het verklaart de titel: day for night is een filmtechniek waarbij filmmakers overdag bepaalde technieken (filters, onderbelichting) toepassen om te doen alsof het nacht is. Reiken verwijst er ook mee naar de François Truffaut-film La nuit américaine uit 1973, over acteurs die liever leven in de wereld van de verhalen die ze spelen dan in de echte wereld. Het vertellen van verhalen is onze taak hier op aarde, lijkt Reiken te willen zeggen. Verhalen maken ons echt. En verhalen kunnen goedmaken wat mensen aan slechts doen.

Reiken stijgt met dit boek uit boven de gemiddelde mozaïekroman. Zijn vorige romans, The Odd Sea (1999) en The Lost Legends of New Jersey (2001), werden door lezers en pers goed ontvangen (vertaald als De godenzee en De onzichtbare wereld). Hopelijk blijft hij niet weer tien jaar weg.

Ellen de Bruin