Starters worden naar de slechte wijken gejaagd

Amsterdam vreest het plan van Donner om de huren meer te verhogen. „Sommige verhuurders zouden bij wijze van spreken het plafond nog betegelen om boven de grens uit te komen.”

Amsterdam 21-4-2011 Uiterwaardenstraat 76 (inks op de hoek) Foto NRC H'Blad Maurice Boyer
Amsterdam 21-4-2011 Uiterwaardenstraat 76 (inks op de hoek) Foto NRC H'Blad Maurice Boyer

De Rivierenbuurt in Amsterdam is met zijn jaren dertig woningen een populaire buurt om te wonen. De Uiterwaardenstraat slingert door de buurt en telt nog veel betaalbare woningen. De gemiddelde woning in deze straat heeft een oppervlakte van 70 vierkante meter en kost rond de 500 à 600 euro per maand. Als de plannen van minister Donner (Binnenlandse Zaken, CDA) doorgaan, zullen veel van deze huizen een stuk duurder worden op het moment dat er een nieuwe huurder komt wonen. Rob Delno, van Wijksteunpunt Wonen Rivierenbuurt: „Die woningen zie je straks voor 1.200 euro per maand in de etalage van de makelaar staan.”

Donner komt met een voorstel dat verhuurders meer vrijheid moet geven bij het vaststellen van de huurprijs. Woningen die vallen onder het zogenoemde Woningwaarderingsstelsel – waarbij de hoogte van de huur bepaald wordt door het aantal punten dat een woning heeft – krijgen vanaf 1 juli dit jaar 25 basispunten extra (zie inzet Wanneer liberaliseren). Dit houdt in dat verhuurders de huur met maximaal 123 euro kunnen verhogen als er een nieuwe huurder in de woning komt. Bovendien zal een fiks deel van de woningen uit de beschermde sector naar de vrije huursector verdwijnen. In Amsterdam alleen al gaat dit om 62.512 woningen, blijkt uit een schatting van de Amsterdamse Dienst Wonen, Zorg en Welzijn.

Delno verwacht dat de extra 25 punten voor ongeveer de helft van de 7.000 particuliere huurwoningen in de Rivierenbuurt het keerpunt is. Dan komen ze uit boven de grens van 141 punten. „Die woningen zijn niet direct weg, want eerst moet wel iemand verhuizen, maar daarna kan de prijs omhoog. In dit soort buurten is het echt bingo. De helft van de sociale huur verdwijnt op termijn.”

Gevolg: de buurt verandert in een yuppenbuurt. Veel oude mensen klagen er al over tegen Delno. Ze verwachten dat het straks nog erger wordt. „Dit was altijd een buurt voor de gegoede arbeider en oude mensen. Al jaren is het hier enorm populair, daardoor wordt alles duurder.”

Amsterdam heeft vergeleken met andere steden veel sociale huurwoningen. Na de Tweede Wereldoorlog tot de jaren tachtig werd ingezet op de bouw van dit soort woningen. Nu bestaat nog 49 procent van de woningen in de stad uit sociale huur, landelijk is dit 33,8 procent. Het aantal sociale huurwoningen is de laatste jaren wel gedaald, in 1998 bestond 56 procent van de Amsterdamse woningvoorraad nog uit sociale huur. Veel van deze woningen zijn gevestigd op populaire locaties, zoals de Jordaan. Mensen die eenmaal in zo’n woning zitten willen niet meer weg, terwijl ze wel meer kunnen betalen.

De goedkoopste vrije sector woning die op funda.nl te vinden is in de Rivierenbuurt kost 1.250 euro, voor 80 vierkante meter. De gemiddelde huurprijs van woningen is veel hoger, deze ligt rond de 1.400 euro per maand, maar er zijn ook uitschieters naar 2.250 euro. Volgens Delno willen huurbazen maar wat graag hun woning zonder huurbescherming verhuren. „Mensen zijn bereid deze prijzen te betalen. In Amsterdam zal de vraag naar woningen altijd groter blijven dan het aanbod.”

Bovendien is het niet zo moeilijk om een eenvoudige huurwoning van 60 of 70 vierkante meter geliberaliseerd te krijgen. Delno vergelijkt het waarderingsstelsel met een circus van aan elkaar geplakte regelingen. Voor van alles kan je punten krijgen. Oppervlakte, voorzieningen, isolatie, het aantal radiatoren en woonomgeving. Verhuurders kunnen heel creatief zijn om een woning boven de grens uit te trekken. „Zo heb ik eens een woning gezien met in elke kamer een wasbak, soms op hele onhandige plekken. Daar krijg je ook weer extra punten voor. Sommige verhuurders zouden bij wijze van spreken het plafond nog betegelen om boven de grens uit te komen.”

De huisbaas kan de huur pas verhogen als er een nieuwe huurder komt. Daarom is de verwachting dat huurders nog langer in dezelfde woning blijven. In een gezonde huurmarkt verhuist jaarlijks 6 tot 7 procent van de mensen, in Amsterdam is dat 4,1 procent. In heel Amsterdam zijn nauwelijks woningen te vinden in het segment van 650 tot 1000 euro. Daarom blijven mensen hangen in woningen die eigenlijk te goedkoop voor ze zijn.

Bastiaan van Perlo, coördinator Huurdersvereniging Amsterdam, verwacht een huurinfarct. „De huurmarkt staat al op de rem en nu verliezen we nog meer woningen. Starters en mensen met een laag inkomen zijn de dupe, zij worden naar de slechtere wijken gejaagd.” Delno: „Mensen met geld kunnen altijd aan de bak komen. Nu regel je formeel dat een deel van de sociale voorraad weglekt. Dit is geen oplossing voor de vastzittende woningmarkt.”