Liever terug naar Uruzgan dan dit

Militair en ridder Marco Kroon heeft opnieuw een belangrijke slag gewonnen, deze keer in de rechtszaal. Het liefste wil hij snel weer naar buiten, met de jongens het veld in.

Nederland, Arnhem, 22-4-2011 De militaire meervoudige kamer van de rechtbank Arnhem spreekt Marco Kroon vrij van het hebben van cocaine en MDMA. Kroon wordt wel veroordeeld tot een geldboete van 750 euro en een voorwaardelijke werkstraf van 80 uren voor het voorhanden hebben van en het overdragen van stroomstootwapens. Foto Flip Franssen
Nederland, Arnhem, 22-4-2011 De militaire meervoudige kamer van de rechtbank Arnhem spreekt Marco Kroon vrij van het hebben van cocaine en MDMA. Kroon wordt wel veroordeeld tot een geldboete van 750 euro en een voorwaardelijke werkstraf van 80 uren voor het voorhanden hebben van en het overdragen van stroomstootwapens. Foto Flip Franssen

Volgens sommigen is Marco Kroon de grootste held die Nederland in meer dan vijftig jaar gekend heeft. Volgens anderen is hij een exhibitionistische cokesnuiver die in verboden wapens handelt. Kroon zelf, die twee jaar geleden door koningin Beatrix geridderd werd, hoopt dat het eerste beeld weer gaat overheersen nu hij is vrijgesproken van de belangrijkste aanklacht tegen hem.

Zijn overwinning in de rechtszaal vandaag lijkt minstens zo belangrijk voor landmachtkapitein Kroon als de strijd die hij voerde in landen als Bosnië, Irak en vooral Afghanistan. Nog meer dan door zijn Willemsorde, de hoogst mogelijke militaire onderscheiding die hij kreeg voor zijn leiderschap in Uruzgan, werd hij door de verhoren in de rechtszaal een publiek figuur. Met deze slag is de oorlog echter nog niet gewonnen. Er is kans op een tweede ronde, indien het Openbaar Ministerie besluit in hoger beroep te gaan. „Ik ga liever nog een keer door de Chora-vallei dan dat ik dit nog een keer meemaak”, zei hij vanochtend.

In zijn uniform – met onderscheidingen – verscheen Marco Kroon deze maand voor de rechter. Gespannen en kilo’s zwaarder, maar met hetzelfde kenmerkende ringbaardje als te zien is op de foto’s die in 2006 van hem genomen zijn in Uruzgan. In de lente en zomer van dat jaar leidde hij als luitenant zijn special forces verschillende keren heelhuids door de Chora-vallei. Tijdens een ‘zuivering’ van het gebied voerde hij met zijn 28 mannen vrijwel voortdurend vuurgevechten met Talibaanstrijders. De luchtsteun van de Amerikanen die hij persoonlijk aanvroeg, betekende gevaar voor eigen leven.

Kroon publiceerde zijn herinneringen in een militair blad. „Het leek wel of de hemel naar beneden kwam. De explosies en de drukverplaatsingen waren ongelofelijk heftig. De inslagen kwamen dusdanig dichtbij de eigen posities dat verder vuren even niet mogelijk was omdat we gewoon dekking moesten zoeken.” Dat is ook waarvoor Kroon drie jaar later onderscheiden zou worden: dat hij de veiligheid opzocht als de strijd te heet werd, en vervolgens weer doorvocht. Hij werd mede door zijn ondergeschikten voorgedragen voor de riddertitel.

Marinus Johannes Kroon werd op 15 juli 1970 geboren in Den Bosch en groeide op in een wijk waar, zo vertelde hij aan het Brabants Dagblad, „tachtig procent van de jongens met wie ik vroeger optrok op het verkeerde pad terecht [is] gekomen, in de criminaliteit”. Kroon deed havo-eindexamen op een keurige school en werd geen tegelzetter zoals zijn vader, en ook zijn jongere broer. Hij ging bij de mariniers. Daar droomde hij van sinds hij als kind een film over D-day had gezien.

In 1991 werd hij voor het eerst uitgezonden, naar Irak, op een humanitaire missie om Koerden te helpen. Een ex-marinier die toen met hem diende, herinnert zich zijn enorme gedrevenheid en gevoel voor humor. „Hij trad alles positief tegemoet en ging uit van eigen kunnen.”

Na Irak zouden vele buitenlandse uitzendingen volgen: naar de Antillen, Cambodja, Bosnië en, vanaf 2005, Afghanistan. Missies die hem, naar eigen zeggen, twee keer zijn huwelijk kostten omdat hij steeds van huis was. Uit beide huwelijken werd een zoon geboren.

Onderweg stapte hij over naar de landmacht en koos hij voor het fysiek slopende bestaan als commando. Na zijn negende buitenlandse uitzending, in 2008, toen hij al was bevorderd tot kapitein, wilde hij meer thuis zijn. Hij had inmiddels een relatie met de barvrouw van een klein café dat hij kon overnemen, in het centrum van geboorteplaats Den Bosch: café Vinny’s. Daar begonnen zijn problemen met justitie.

In het café kreeg Kroon het aan de stok met klanten die er harddrugs gebruikten. „Alle gajes wat daar de neus volstopte” moest er uit, verklaarde hij voor de rechter. Hij gaf zijn vriendin een stroomstootwapen om zich te beschermen als hij op de kazerne werkte.

Volgens een tip die de politie kreeg nadat Kroon in mei 2009 de Willemsorde had ontvangen, zat „die kale militair” zelf diep in de cocaïne. Telefoontaps die de criminele inlichtingeneenheid opzette, leken dat te bevestigen. Kroon en zijn vriendin praatten en sms’ten over „iets lekkers” en vroegen „heb je nog?”. Tijdens het proces vertelde Kroon bijna trots over hun seksuele gewoontes met speeltjes en lachgas waar dit naar zou verwijzen.

De relatie liep schade op, niet alleen onder de vervolging, maar vooral onder de koninklijke onderscheiding. „Na de Willemsorde ging het alleen nog maar over Marco Kroon. Dat heeft een wig tussen ons geslagen”, zei de kapitein tijdens het proces. Hij was er niet van op de hoogte dat zijn 35-jarige vriendin in die periode cocaïne was gaan gebruiken.

Tijdens de rechtszaak was Kroon open en beleefd tegen justitie, maar op beelden die werden getoond van zijn verhoren door de marechaussee, was te zien hoe kort zijn lontje kan zijn. Hij was woedend dat hij zijn broek en jas moest afstaan voor onderzoek. Wel trok hij zelf zes borstharen uit voor de drugstest. Haren waar sporen van cocaïne in werden gevonden, maar die als bewijs van tafel werden geveegd. De zes borstharen waren niet genoeg voor degelijk onderzoek door het Nederlands Forensisch Instituut en ze konden ook nog eens ‘vervuild’ zijn omdat Kroon er zelf aan had gezeten. Er waren voldoende alternatieve verklaringen te bedenken voor de sporen die de toxicologen vonden. Daarom sprak de rechter hem vanochtend vrij.

Als het vonnis over twee weken of na hoger beroep definitief wordt, kan Kroon weer aan de slag bij defensie, dat hem voor de duur van het proces buitengewoon verlof gaf. Hij heeft gezegd dat hij het liefst weer naar buiten wil, met de jongens het veld in. De kroeg overweegt hij op de naam van zijn vriendin te zetten.

Marco Kroon werd in 2009 het symbool van het Nederlandse leger, dat met zijn eenheid had bewezen zich in Afghanistan te kunnen meten met de coalitietroepen van de Verenigde Staten en Australië. Aan wat Marco Kroon deed in Uruzgan is niets veranderd, aan zijn reputatie wel. „Hoe dan ook zal ik de rest van mijn leven last houden van deze beschuldiging”, zei hij al voor de uitspraak.