KPN schakelt om naar data in poging geld te verdienen

De smartphone met mobiel internet verandert het bel- en sms-gedrag en daarmee ook de spelregels voor de telecomproviders. Met een reorganisatie probeert KPN zich te wapenen tegen de revolutie in de branche.

Het is een schrale troost voor KPN: dat het sms-verkeer terugloopt, voelen andere mobiele providers net zo hard.

Het telecombedrijf kondigde gisteren aan in Nederland een kwart van de banen te schrappen (4.000 tot 5.000 in de komende vier jaar) om de organisatie beter voor te bereiden op het datatijdperk. Reden is de verwachtte terugval in Nederlandse omzet, mede te danken aan het veranderende belgedrag. Klanten sms’en minder, doordat ze berichten versturen via software – apps – voor hun smartphone. Op een BlackBerry, iPhone of Android toestel kunnen zij onbeperkt berichten versturen via Ping, Whatsapp, de applicaties van sociale netwerken of – het klinkt bijna ouderwets – via mobiele e-mail. Daarvoor hebben ze alleen mobiel internet nodig, tegenwoordig vijf of tien euro per maand. Dat is een streep door de rekening van telecomproviders, want die leven nu vooral van spraak- en sms-bundels. En met name van klanten die buiten de bundel bellen – die gesprekken en berichten zijn namelijk een stuk prijziger.

Topman Eelco Blok van KPN meldde gisteren dat sprake was van een plotselinge afname van sms-verkeer in maart. Vandaar de haast, vandaar de vervroegde kwartaalcijfers. Maar uit de cijfers die onderzoeksbureau Telecompaper heeft verzameld, blijkt dat de terugval in sms-verkeer in Nederland over de hele linie daalt. Die trend is al gaande sinds augustus vorig jaar. Volgens onderzoeker Ed Achterberg hebben ook T-Mobile en Vodafone last van de terugval. „Het gaat nu snel omdat er sprake is van een netwerkeffect: er is voldoende kritische massa om de nieuwe internetdiensten te gebruiken. Vergelijk het maar met de man die de eerste faxmachine had, die had er ook niets aan totdat iemand anders een fax kocht.”

Volgens recente schattingen gebruikt nu een kwart van de Nederlanders een smartphone. Meer dan de helft van de nieuwe gebruikers kiest voor een toestel waarbij internetdiensten centraal staan. De telecombranche kijkt met gemengde gevoelens naar de smartphones. Aan de ene kant zijn dat juist de toestellen die gebruikmaken van de duurbetaalde UMTS-netwerken, die nu eindelijk hun geld beginnen op te leveren. Maar aan de andere kant zijn het ook de toestellen waarmee de providers hun dominante positie in de mobiele wereld verliezen. De Europese trends worden tegenwoordig bepaald door bedrijven aan de andere kant van de oceaan: Apple, Google en BlackBerry.

Het is een kwestie van tijd voordat behalve sms’sjes ook het aantal telefoongesprekken zal dalen, aldus Achterberg. Telecombedrijven kunnen maar één ding doen: internet als belangrijkste product aanbieden. KPN is er vroeg bij, vindt Achterberg: „Andere providers hebben nog geen abonnementen aangekondigd waarbij mobiel internet centraal staat.” Overigens wordt de markt voor de bestaande providers lastiger als ook kabelaars Ziggo en UPC zich op de mobiele markt begeven. Zij hebben vorig jaar licenties verworven om mobiele netwerken te bouwen.

Het is de vraag of KPN erin slaagt zijn omzet op peil te houden als iedereen maar een tientje betaalt voor internettoegang. De Nederlandse providers hebben vorig jaar al korte metten gemaakt met de onbeperkte toegang tot internet. Er zijn nu maxima voor de hoeveelheid data of snelheid. Zo werd videokijken op een smartphone aan banden gelegd: wie via het 3G-netwerk wil kijken naar YouTube of Uitzendinggemist zit al snel aan z’n tax en moet bijbetalen.

Straks moeten klanten bij KPN ook bijbetalen als ze onbeperkt berichten willen versturen of bellen via apps. Deze beperkingen zijn er in theorie nu al: volgens de huidige voorwaarden van KPN’s goedkopere internetpakketten is het gebruiken van alternatieve berichtendiensten of voice over ip-diensten als Skype niet toegestaan. Maar in de praktijk worden die restricties niet gehandhaafd, daarvoor ontbreken nog de technische en administratieve mogelijkheden. En de abonnementen. Daarover worden in mei details bekendgemaakt.

De veranderingen op de Nederlandse telecommarkt voltrekken zich in hetzelfde tempo als elders. Andere voormalige staatsbedrijven, zoals het Spaanse Telefónica, zijn hun organisatie ook aan het saneren. Daar verdwijnt de komende drie jaar 20 procent van de 30.000 banen. En in de VS is Deutsche Telekom bezig de Amerikaanse tak voor 40 miljard dollar te verkopen aan AT&T – een deal die nog goedgekeurd moet worden.

Zijn er zulke perspectieven voor KPN? Hoewel het bedrijf in de afgelopen tien jaar drie keer is benaderd door een koper, is het aantal gegadigden gering. Achterberg: „Een potentiële koper moet geïnteresseerd zijn in de Nederlandse markt, of hier al actief zijn.” Maar er is geen droog brood te verdienen aan de propvolle belmarkt, met een dekkingsgraad van bijna 120 procent: gemiddeld 1,2 mobieltje voor elke Nederlander.