Deze paasbult gaat wel/niet branden

De brandweer waarschuwt: grote droogte, dus groot brandgevaar. Maar uiteindelijk bepalen de gemeentes of zondag de paasvuren branden.

Holten Beuseberg Paasvuur in twente / salland wegens gevaar door droogte niet afgestoken. Bouw ligt stil op de beuseberg. ©foto eric brinkhorst
Holten Beuseberg Paasvuur in twente / salland wegens gevaar door droogte niet afgestoken. Bouw ligt stil op de beuseberg. ©foto eric brinkhorst

Stofwolken trekken op als een tractor het kale, kurkdroge akkerland oprijdt. Achter de trekker hangt een kiepwagen waar de takken bovenuit steken. Vanaf een steiger, negen meter hoog, tast een groep jongeren uit het Overijsselse buurtschap Beuseberg bij Holten het snoeihout op. Tak voor tak. Hoger en hoger. Aan deze paasbult hebben ze vanaf begin januari gewerkt, de laatste weken avond na avond.

Zondagavond, Eerste Paasdag, willen de jongens hier het paasvuur ontsteken, zoals de eeuwenoude traditie voorschrijft. Maar de extreme voorjaarsdroogte dreigt hun werk te frustreren. Nog op zondagmiddag kan de gemeente Holten besluiten dat het aansteken van de bult onverantwoord is.

Honderden paasbulten, die vooral staan in Drenthe, Overijssel en Gelderland, zullen deze Paasdagen geen vlam vatten. ‘Code Oranje’ is van kracht: brandweertaal voor groot brandgevaar.

„De vlammen van de paasbulten kunnen leiden tot vliegvuur, brandende deeltjes die worden meegevoerd door de rook”, zegt Vincent van de Griendt, beleidsmedewerker bij de brandweer Drenthe. „De deeltjes kunnen honderden meters verderop terechtkomen op rieten daken of een droog stuk natuur. Vijfhonderd meter tot een kilometer is geen uitzondering.”

Maar Code Oranje maakt een verbod op paasvuren niet verplicht. De zogeheten veiligheidsregio’s kunnen aanraden een verbod in te stellen, het is de gemeente die beslist. En hun beslissingen lopen uiteen.

Het Overijsselse Raalte heeft een verbod ingesteld. „De natuurgebieden hier zijn gortdroog, en er zijn veel boerderijen met rieten daken”, zegt Gerrit Euverman, commandant van de Raaltense brandweer. Bovendien zijn er te weinig brandweerlieden om alle paasvuren in de gaten te houden”, zegt hij.

Andere gemeentes noemen het risico juist „beheersbaar”. Een woordvoerder van Winterswijk, waar 38 paasvuren worden aangestoken: „Hier is geen naaldbos of heide, alleen loofbos. De organisatoren van de paasvuren zijn ervaren, en de paasbulten staan minimaal vijftig meter van gebouwen verwijderd. Er is nog nooit iets ernstigs gebeurd.”

Ook de traditie speelde een rol bij het besluit van Winterswijk: „We willen het eeuwenoude paasvuur niet onnodig verbieden.”

De brandweer van Twente zegt hetzelfde op zijn website: de paasvuren zijn „van cultureel belang”. De veiligheid is vooralsnog niet in het geding. „De locaties van de paasvuren zijn ons bekend en worden door ons geïnspecteerd”, aldus een woordvoerder. Wel heeft Twente extra veiligheidsmaatregelen getroffen. „Zo zit de vrijwillige brandweer tijdens de Paasdagen in de kazernes in plaats van thuis, om de aanrijtijden te verkorten.”

Zelfs gemeentes die dicht bij elkaar liggen, kunnen heel anders oordelen. In Holten lijkt het paasvuur vooralsnog door te kunnen gaan, maar dertig kilometer naar het oosten zullen geen paasvuren branden. De gemeente Olst-Wijhe, bijvoorbeeld, is stellig: het mag niet. Dat heeft geleid tot teleurstelling bij de Vereniging voor Volksvermaak van Welsum, dat onder de gemeente valt. Bandje en feesttent zijn al afgezegd, de kinderoptocht is afgeblazen.

Arjan Veldwijk van de volksvereniging begrijpt de ogenschijnlijke willekeur niet: „Heel vreemd. Op de Holterberg heb je veel meer bos. Wij zitten hier midden in het akkerland, in the middle of nowhere. Wat kan er misgaan?” Het vuur toch aansteken, zonder toestemming, is geen optie. „Als we het toch doen, verleent de gemeente ons volgend jaar geen vergunning meer.”

Twaalf meter hoog is de Welsumse brandstapel die geen vlam mag vatten. De vereniging heeft nu besloten het paasvuur in oktober te ontsteken, na de maisoogst. Veldwijk: „Het kan nog wel even duren voordat het gaat regenen. Daar kunnen we niet op wachten.” De eigenaar van het land waar de paasbult staat, zal om de brandstapel heen zaaien. „Voor de vierkante meters die hij niet kan gebruiken, krijgt hij een vergoeding.”