De nieuwe baas zegt: ik ben de baas

Bij het eerste optreden moet een leider z’n slag slaan. Dat weten ook Eelco Blok (KPN) en Frans van Houten (Philips).

Achttien miljard bezuinigen. Philips stopt helemaal met de productie van eigen televisies. En KPN schrapt een kwart van alle banen in Nederland. Nieuwe leiders: Mark Rutte (premier), Frans van Houten (Philips) en Eelco Blok (KPN) geven hun ‘visitekaartjes’ af. Ze voldoen aan de klassieke managementwet dat een nieuwe leider in de eerste honderd dagen zijn belangrijkste beslissingen moet nemen. Van Houten nam 1 april het roer over van Gerard Kleisterlee, Blok twee weken geleden van Ad Scheepbouwer. Blok deed gisteren, in tegenstelling tot zijn Philips-collega, alle moeite om zijn voorganger uit de wind te houden. Van Houten constateerde dat er bij Philips de afgelopen jaren onder Kleisterlee te weinig is geïnvesteerd en dat hij een complexe organisatie heeft geërfd. Blok liet na zijn presentatie doorschemeren, dat het stroomlijnen van de KPN-organisatie in hetzelfde tempo doorgaat als onder zijn voorganger.

Hij kondigde de nieuwe reorganisatie aan in de week na zijn aantreden. Zo’n beslissing komt niet uit de lucht vallen. Blok maakt al jaren deel uit van de raad van bestuur en weet als geen ander wat er speelt binnen het telecombedrijf.

Blok wachtte het moment af om duidelijk te maken dat hij de nieuwe baas is. Een aankondiging van een reorganisatie laat geen twijfel over bestaan dat het tijdperk-Scheepbouwer voorbij is. Om zijn woorden kracht bij te zetten vervroegde Blok de presentatie van de kwartaalcijfers. Omdat ze zo spectaculair slecht waren? Dat viel wel mee – KPN heeft het al jaren moeilijk op de Nederlandse markt en moet daarom uitbreiden in het buitenland. De transitie van bellen en sms’en naar datadiensten is ook niet echt van gisteren. De belangrijkste boodschap van Blok was dan ook: ik ben de nieuwe baas en dit gaan we doen.

Ed Achterberg, analist van onderzoeksbureau Telecompaper, vindt de besparingsmaatregelen die Blok aankondigde niet overtrokken. De aankondiging van zoveel ontslagen tegelijk is vrij gebruikelijk. „Het past in de zogeheten big bath theory om de ergste pijn te concentreren op één moment. Dan kan het later alleen maar meevallen. Beter dan nu 3.000 banen schrappen en over twee jaar nog eens 2.000. Dan kom je niet geloofwaardig over.”

Nieuwe leiders regisseren hun eerste beslissing. Dat geldt ook voor Frans van Houten. Philips worstelt al lang met de verlieslijdende tv-tak. Jarenlange saneringen hielpen niet. Voor de vorige topman Kleisterlee was het niet chique om in het jaar van afscheid deze ooit zo glorieuze tv-divisie af te stoten. Dat is een klus voor de nieuwe topman. Door die moeilijke beslissing te nemen (die in feite al veel eerder genomen werd, alleen liepen de onderhandelingen met de Chinese partner TPV nog) bevestigt Van Houten ten opzichte van de Philips-staf en de buitenwereld dat hij een man is die knopen doorhakt en oplossingen vindt.

Cees Banning en Marc Hijink