De beste televisie van de maanden maart en april

Wegens mijn afwezigheid de komende twee weken worden de appels en peren van maart en april nu alvast vergeleken. De meest opmerkelijke trend was een kentering in de toon van de publieke omroep over gevoelige kwesties als islamitische culturen en criminaliteit.

De VPRO wijdde zelfs een hele themaweek onder het motto Knap crimineel aan het laten horen van een tegendraads geluid in het koor van stemmen die roepen om een hardere aanpak van booswichten. Terwijl PVV-leider Geert Wilders in Uitgesproken WNL aan Joost Eerdmans toevertrouwde dat rechters nog maar voor een periode van vijf jaar benoemd zouden mogen worden, lieten Meral Uslu en Maria Mok in de documentaire De kinderrechter (NCRV) zien wat de funeste gevolgen zijn van de verhoogde werkdruk in het jeugdrecht. De serie Langgestraft (VPRO) portretteerde zes gedetineerden die een groot deel van hun leven achter de tralies doorbrengen.

De meest opmerkelijke documentaire in deze periode was echter Mannenbroeders van Kootjebroek (EO), over de opstand in een orthodox-protestants dorp in de Veluwse vallei tegen de massale ruiming van runderen in 2001. De meeste bewoners geloven nog steeds niet dat er echt mond- en klauwzeer was geconstateerd.

In monumentale en lyrische stijl tekent Geertjan Lassche het conflict als de strijd tussen licht en duister, geloof en wetenschap, behoudende boeren en het tweede paarse kabinet. Maar juist die gedragen stijl en eenzijdige standpuntbepaling verhouden zich ongemakkelijk tot de behoefte een afgewogen oordeel te vormen over een controversiële kwestie. Daarom haalde de bijzondere film net niet de top-5, net als het vierluik van Tegenlicht (VPRO) over de achterkant van China.

5 De halve maan (NTR). Intelligente wekelijkse discussierubriek met en over Nederlanders uit moslimculturen toont aan hoe pluriform die werelden feitelijk zijn. Broodnodig, juist ten tijde van de Arabische lente.

4 Omroep Maxim (VPRO). Krankzinnige en pesterige gesprekken van Maxim Hartman met gewone Nederlanders. Tart de conventies van het televisie maken door de camera niet uit te zetten als de geïnterviewden worden geïnstrueerd.

3 Het oordeel (Holland Doc/VPRO). Knappe documentaire van Pieter Fleury over het opleiden van rechters en de vorming van een nieuwe elite. Jonge aspirant-rechter van buitenlandse afkomst redt het niet.

2 Je mist meer dan je ziet (VARA). Geslaagde proefweek van een format waarin Matthijs van Nieuwkerk tegen middernacht terugblikt op dezelfde televisieavond. Idee is kansrijk, maar misschien minder met een andere presentator dan deze, die niet door wil.

1 In Turkije (VPRO). Documentaireserie van Bram Vermeulen, correspondent in Istanbul, maakt ons vertrouwd met minder bekende aspecten van land en volk, in de trant van Jelle Brandt Corstius.