De 100-jarige man die uit het raam klom en verdween

‘Het is niet verwonderlijk dat de Zweedse journalist en mediaconsultant Jonas Jonasson met zijn debuutroman de Swedish BookSellers Award ontving’, schrijft Kester Freriks in zijn recensie in NRC. ‘De titel alleen al is wervend genoeg, De 100-jarige man die uit het raam klom en verdween (Signatuur, € 19,95). En het verhaal rechtvaardigt volkomen de energieke vitaliteit die uit de titel spreekt.’

Allan Karlsson heeft helemaal geen zin in de viering van zijn 100ste verjaardag in het bejaardenhuis. Een kwartier voor aanvang van de festiviteiten, terwijl het personeel wacht op de wethouder, klimt hij uit het raam. Op z’n pantoffels loopt hij door het bloemperk naar de nabijgelegen bushalte en vlucht.

Bejaarden en bushaltes hebben een bijzondere relatie. De bushalte is voor weglopende of dwalende ouderen een baken in de wijde wereld waar ze zich aan kunnen vastklampen. Verpleeghuizen in Duitsland plaatsen daarom nepbushaltes voor de deur, was kortgeleden te lezen in deze krant: ‘Demente ouderen die „aan de wandel” gaan, blijven er geduldig wachten tot de bus komt. Verplegend personeel kan de verwarde mensen vervolgens met zachte hand weer naar binnen dirigeren.’

Niet dat al deze ouderen net als Allen Karlsson proberen te ontsnappen, vaak gaat het om dementiepatiënten die gaan zwerven op zoek naar herinneringen of op de vlucht slaan, ‘gedreven door irreële angst.’

Ook volgens de politie is het probleem groot, schrijft Sander Voormolen in zijn artikel. Maar commissaris Aronsson, door het bejaardenhuis ingeschakeld om de honderdjarige op te sporen, heeft er pas echt een flinke kluif aan. Eerst lijkt het nog alsof de ongelukkige is ontvoerd door een bende. Tot de zaak al snel gecompliceerder wordt met een buit (50 miljoen kronen in een koffer op wieltjes), inmenging van een meesterdief, een snackbareigenaar, een vrouw met Sonja (haar olifant) en enkele lijken. Of eerder het ontbreken daarvan. Voor hij het weet is hij deel van een razend onderhoudende roadtrip kriskras door Zweden.

Maar dat is nog niet alles. Want deze honderjarige heeft natuurlijk een bewogen leven gehad, aanleiding voor heel wat geschiedenislessen. Als autodidactisch explosieven- en later atoomdeskundige raakte de jongere Karlsson verstrikt in alle mogelijke onwaarschijnlijke maar geloofwaardig gebrachte gebeurtenissen die de 20ste eeuw bepaald hebben.

Het boek – in Nederland gelanceerd als dé verrassing van de Boekenweek – is nog niet zo’n knaller als in Zweden, waar er meer dan 750.000 exemplaren in een paar maanden werden verkocht. Niettemin beklimt het intussen gestaag de bestsellerlijst, momenteel op de 36ste plaats. En voor wie het allemaal ontgaan was, deze week is de landelijke abricampagne gestart en zie je de 100 jarige man oververtegenwoordigd in het Nederlandse straatbeeld.

Viola Lindner