Daar sluipt Kate, zonder enige jachtervaring of stamboom

Zijn overgrootmoeder was eigenaar van de mijn waar haar overovergrootvader werkte. Vier generaties later trouwt het burgermeisje Kate Middleton met de Brits troonpretendent prins William. Is hun huwelijk een bewijs dat de klassenverschillen in het Verenigd Koninkrijk zijn opgeheven? Nee, zeggen critici, de familiegeschiedenis van het paar laat juist zien dat sociale mobiliteit vroeger groter was.

Kate Middleton, fiancee of Britain's Prince William, smiles during a visit to Darwen Aldridge Community Academy, in Darwen, northern England April 11, 2011. The couple were at the academy to officially open the centre and also to launch the SkillForce Prince's Award, which recognise the contribution that young people make to their communities. REUTERS/Adrian Dennis/Pool (BRITAIN - Tags: ENTERTAINMENT ROYALS SOCIETY)
Kate Middleton, fiancee of Britain's Prince William, smiles during a visit to Darwen Aldridge Community Academy, in Darwen, northern England April 11, 2011. The couple were at the academy to officially open the centre and also to launch the SkillForce Prince's Award, which recognise the contribution that young people make to their communities. REUTERS/Adrian Dennis/Pool (BRITAIN - Tags: ENTERTAINMENT ROYALS SOCIETY) REUTERS

Tussen Hetton-le-Hole in het noorden van Engeland en Bucklebury in het zuiden ligt een wereld van verschil. In Hetton staan de mijnwerkershuisjes keurig in het gelid, satellietschotels op het dak, de was in de achtertuin.

Er is een fish ’n’ chips-shop, en er zijn wat prijsvechtende supermarkten, gokwinkels en pubs. De kolenmijn is dicht, maar aan de horizon is nog een werkende ijzermijn te zien, en vier grote windmolens.

Bucklebury heeft voortuinen met rozenstruiken, een stroompje met een eenzame zwaan en blonde meisjes te paard. Er is een buurtsuper, een slager in een wit huisje en er zijn twee pubs. Het dorp wordt omringd door velden en kronkelende plattelandsweggetjes met hoge heggen.

Dit is de weg die de voorouders van Kate Middleton hebben afgelegd: van mijnwerkersdorp naar miljonairsvilla. In vier generaties klommen ze op tot ondernemers, wier dochter vrijdag met de kleinzoon van de Britse koningin trouwt. Of anders uitgelegd: Kate’s overovergrootvader John werkte in de mijn die bezit was van de familie van Williams overgrootmoeder Elizabeth Bowes-Lyon.

Is dit huwelijk een teken van sociale mobiliteit?

In een land dat obsessief bezig is met klassenverschil, en waar bij het vinden van een baan (en partner) dat verschil nog uitmaakt, is dit een relevante vraag. „Patronen van ongelijkheid worden van de ene op de andere generatie ingeprent”, zei vicepremier Nick Clegg eerder deze maand: „In de politiek, net als in de media, de City en veel andere populaire beroepen, is het belangrijker geworden wie je kent dan wat je weet.”

Daarom ligt het er maar net aan hoe je naar dit huwelijk kijkt, zegt Diane Reay, hoogleraar in Cambridge. „Het laat vooral zien dat een aantal generaties geleden mensen veel mobieler waren dan nu.”Want het was Kate’s overgrootvader aan moeders kant, Thomas, die een hogere positie wist te verwerven. Hij ontvluchtte de mijnen, werd timmerman en verhuisde na de Tweede Wereldoorlog ook nog eens naar West-Londen.

Carole, Kate’s moeder, maakte ook een sprong. De dochter van een bouwvakker die op zijn veertiende van school ging, werd stewardess en trouwde Michael Middleton, die uit een familie van advocaten komt. Met hun postorderbedrijf in feestartikelen werden ze miljonair.

„Kate’s ouders hebben vervolgens gedaan wat alle Engelse middleclass-ouders proberen te doen: hun kinderen goed onderwijs te geven”, zegt Reay. Kate, zus Pippa en broer James gingen alle drie naar het exclusieve Marlborough College, een privéschool. „Dat geeft net zoals een eeuw geleden toegang tot de elite van het land.” 7 procent van de Britse scholen is een privéschool, meer dan 70 procent van de rechters en kabinetsleden, en een meerderheid van de advocaten, artsen, topmannen en journalisten komt daarvandaan.

Omgekeerd wilden prins Charles en Diana juist voor hun zonen een zo normaal mogelijke opleiding. Dus ging William niet zoals zijn vader naar een kostschool in Schotland, maar ‘gewoon’ naar Eton. En vervolgens ging hij studeren, niet zoals Charles in Cambridge, maar in het Schotse St. Andrews. Daardoor spreken William en Kate dezelfde taal.

Ook Peter York, sociaal commentator, noemt Kate’s opleiding een reden waarom dit huwelijk niet kan worden gezien als een voorbeeld van sociale mobiliteit. Hij schreef in de jaren tachtig The Sloan Rangers Handbook, een komische studie naar Diana en ‘haar soort mensen’.

„Ik hoor steeds vaker puissant rijke mensen zeggen dat ze working class zijn, terwijl iedereen ze als upper class zal beschouwen om hun opleiding, hun dure huis of het landgoed dat ze bezitten. Het is steeds meer zo dat de klasse waar je vandaan komt, niet de klasse hoeft te zijn waar je nu wordt ingedeeld.”

Hij wijst erop dat voetballer David Beckham en zijn vrouw, voormalig Spice Girl-zangeres Victoria, zijn uitgenodigd voor het huwelijk: „Een teken van ultieme deftigheid.”

York vindt het een goed teken dat Kate niet van adel is: „We hebben gezien dat bruiden met titels een probleem werden, en we hebben ook gezien dat gemotiveerde, traditioneel opgevoede middle class-meisjes het goed doen.” Sophie Wessex, vrouw van Charles’ broer Edward en dochter van een autobandenhandelaar „gedraagt zich keurig”, zegt York.

Het is bovendien „larie” dat koninklijke bruiden ook altijd van koninklijk bloed waren, zegt historicus David Starkey. „Van de zes vrouwen van Henry VIII was er maar één prinses.” Hij concludeert in zijn boek Crown and Country dat de meeste Engelse koningen trouwden uit liefde, niet uit strategische overwegingen. Pas toen de kroon naar de Duitse tak ging, werd er getrouwd met iemand uit dezelfde sociale klasse. „George V veranderde dat weer in 1917, waardoor zijn kinderen konden trouwen met een Engelsman. Die kwamen ze tegen in het Londense seizoen.” Dan was de aristocratie in de stad.

„Het heeft niets te maken met afkomst of je een ‘gentleman’ bent”, zegt Starkey bovendien, zelf zoon van een werkster en een gereedschapsdraaier. „Als je je de levensstijl kunt veroorloven, maakt het niet uit dat mama een stewardess is.”

Dat betekent niet dat iedereen het geweldig vindt dat een burgermeisje een prins trouwt. Tekenend daarvoor is de – oncontroleerbare – anekdote die in de Britse pers circuleert over de eerste keer dat Carole Middleton in prinselijke kring verkeerde. Ze zou kauwgom hebben gekauwd, en hebben gevraagd naar ‘het toilet’ en niet, zoals nette mensen horen te zeggen, ‘de wc’ (lavatory). In plaats van ‘Hoe maakt u het?’ zou ze ‘Aangenaam kennis te maken’ hebben gezegd.

Omgekeerd zouden sommige van Williams vrienden, elke keer als Kate aankwam, ‘doors to manual’ hebben gefluisterd, refererend aan haar moeders baan als stewardess. En niet alleen de mannen. „Duizenden deftige meisjesharten kun je [tijdens de ceremonie] horen breken”, schreef columniste Gemma Soames van de Sunday Times. „Deze meisjes waren opgeleid voor de baan – letterlijk. [...] En dan sluipt ‘noem me maar Catherine’ voorbij, zonder enige jachtervaring of een stamboom, en kaapt hem.”

Het kan William duidelijk weinig schelen dat Kate niet van adel is. Naar verluidt vindt hij het heerlijk om in de keuken van de Middletons in Bucklebury bij de Aga te zitten. Hij koopt ijsjes in de buurtsuper en drinkt in een van de lokale pubs. Hash en Chan Shingadia van de winkel en pubeigenaar John Haley zijn uitgenodigd voor de bruiloft.

Titia Ketelaar