Bellen levert KPN veel te weinig op

De nieuwe topman Eelco Blok wil KPN na een reorganisatie klaarmaken voor het data-tijdperk.

Voor sommige datadiensten wil KPN geld gaan vragen.

Aan ambitie ontbreekt het Eelco Blok in ieder geval niet. De kersverse topman van KPN haalt de presentatie van de kwartaalcijfers een week naar voren om de urgentie van zijn plannen te benadrukken: hij wil KPN klaarstomen voor het data-tijdperk en in Nederland laten groeien. En dat met 4.000 tot 5.000 man minder personeel, want een kwart van de banen verdwijnt binnen vier jaar. De klant zal er alleen maar op vooruit gaan, belooft Blok. Dat klinkt als een onmogelijke opgave.

Blok wil voorkomen dat de kwartaalcijfers voorbij gaan als business as usual. Het argument om de noodklok te luiden is een daling van de winst voor rente en afschrijving (ebitda). Die zal in 2011 5,3 miljard euro bedragen in plaats van de verwachtte 5,5 miljard. Deze terugval is te wijten aan tegenvallende Nederlandse activiteiten, die ongeveer tweederde van de omzet van KPN bepalen.

De aankondiging doet denken aan plannen die zijn voorganger Ad Scheepbouwer vroeger ontvouwde. Ook hij slaagde er niet in om die groei in Nederland te bewerkstelligen. Wel in het buitenland, waar KPN’s mobiele netwerken E-Plus (Duitsland) en Base (België), als prijsvechters opereren en marktaandeel afsnoepen van de lokale spelers.

In Nederland heeft KPN een compleet ander profiel. Hier is het voormalig staatsbedrijf leider op de mobiele markt. Het aantal smartphonegebruikers is groot (42 procent van de abonnees). Deze klanten schakelen over van sms-berichten en gesprekken naar applicaties als Ping (voor de BlackBerry) of Whatsapp (iPhone en Android-toestellen).

„Jongere klanten hebben hun telefoon niet meer aan het oor, maar communiceren met elkaar via de mobiele versie van Facebook of Hyves”, zegt KPN’s financieel directeur Carla Smits-Nusteling. Een KPN-klant betaalt weliswaar voor mobiel dataverkeer, maar kan een goedkoper abonnement nemen waarbij je zelden ‘buiten de bundel’ belt.

De overgang van spraak naar data-verkeer is een horde die elk telecombedrijf moet nemen. KPN wil geld gaan vragen voor sommige data-diensten. Dat is een gevoelig punt in het kader van de discussie over netneutraliteit: telecomproviders zouden in principe alle diensten – ook de concurrerende – door moeten laten. Hoe KPN zijn abonnementen precies gaat inrichten, maakt het bedrijf op 10 mei bekend, maar Blok laat al wel doorschemeren dat KPN meer geld wil vragen voor gebruik van apps die voice over ip bieden – telefoongesprekken via internet. Het gaat om „extra modules bovenop de mobiele bundels” waarmee klanten de toegang kunnen afkopen.

Waarschijnlijk zal dat de omzetdaling in de oververzadigde mobiele markt in Nederland niet stoppen. Blok streeft dan ook naar behoud van het marktaandeel. Daartoe wil KPN de snelheid van de mobiele dataverbindingen verdubbelen van 20 tot 40 Mbit – dat zou moeten kunnen met het huidige 3G-netwerk.

Omzetgroei hoopt KPN in Nederland te behalen uit nieuwe televisieklanten. Daarvoor moet wel eerst het KPN-netwerk geschikt gemaakt worden. KPN heeft veel Digitenne-klanten, maar die leveren amper wat op. Om geld te verdienen met tv moet KPN eerst meer investeren in vdsl, de snellere variant van adsl die geschikt is voor tv-uitzendingen. KPN wordt echter tegengewerkt door kabelmaatschappijen, die op veel plaatsen sneller internet bieden en juist weer marktaandeel winnen op adsl. Omdat tv, internet en telefonie vaak bij dezelfde aanbieder worden afgenomen, moet KPN zijn pakket verbeteren.

Blok belooft 100 miljoen euro extra te investeren in Nederlandse netwerken. Op dit moment geeft KPN daar 1,1 miljard per jaar aan uit (in totaal 1,9 miljard inclusief de buitenlandse investeringen). De investeringen in glasvezel worden echter niet versneld: hier handhaaft Blok het beleid van zijn voorganger, die ervoor koos om het snelle netwerk in een rustig tempo, regio voor regio, uit te rollen.

Blok breekt dus niet met het tijdperk Scheepbouwer, waar hij zelf een groot gedeelte van meemaakte. Scheepbouwer gaf tijdens een afscheidsinterview al aan dat de KPN-organisatie in Nederland nog vele jaren zal moeten inleveren. Blok: „Ik heb één voordeel ten opzichte van mijn voorganger: door de regulering zijn onze verbindingstarieven nu zo laag dat ze niet lager meer kunnen.” De gedwongen tariefsverlagingen schelen KPN jaarlijks honderden miljoen euro’s.

Voor de zakelijke markt, waar onder meer de overname van Getronics voor een stimulans had moeten zorgen, zijn de verwachtingen niet hooggespannen. Door concurrentie groeit de prijsdruk en klanten zijn nog steeds afwachtend, blijkt uit de KPN-cijfers. Ook daar kan KPN het resultaat alleen laten groeien door te blijven snijden in de kosten.