Waarom voetbal het wint van reality-tv

Netherlands' Wesley Sneijder sits on the pitch after the World Cup final soccer match between the Netherlands and Spain at Soccer City in Johannesburg, South Africa, Sunday, July 11, 2010. Spain won 1-0. (AP Photo/Frank Augstein)
Netherlands' Wesley Sneijder sits on the pitch after the World Cup final soccer match between the Netherlands and Spain at Soccer City in Johannesburg, South Africa, Sunday, July 11, 2010. Spain won 1-0. (AP Photo/Frank Augstein) AP

SIMON: Eindelijk hebben de Nederlanders de wereld veroverd.

DAVID: Dat was mij ontgaan. Hoezo?

SIMON: Met reality-tv, een uitvinding van John de Mol. Je hebt vorige maand toch zeker de studie Emancipation of Content van Eurodata gelezen? Voor het eerst kijken mensen meer naar tv-entertainment, dat vooral reality is, dan naar fictie, die vooral bestaat uit soaps.

DAVID: Ik vind realityshows traag en saai. Waarom kijken mensen?

SIMON: Dat heb ik aan mijn zwager Kenny gevraagd. Hij produceert in New York realityshows met beroemdheden als Mr. T en Victoria Gotti. Zoals mijn vrouw vaak zegt, is hij een stuk rijker dan wij. Realityprogramma’s zijn veel goedkoper dan soaps, vertelde Kenny. Bovendien blijft reality-tv maar evolueren. Eerst kreeg je het Big Brother-format – gewone mensen die zogenaamd gewone dingen deden. Later kreeg je beroemdheden. Nu zijn er realityspelletjes waarin deelnemers proberen om een date te krijgen of om topmodel te worden.

DAVID: Reality-tv is niet helemaal een Nederlandse uitvinding. Het werd al in 1968 voorzien door een toneelstuk op de BBC: The Year of the Sex Olympics. De schrijver, ene Nigel Kneale, voorzag John de Mol. Hij wilde ons waarschuwen.

SIMON: The Year of the Sex Olympics? Nooit van gehoord.

DAVID: Het beschrijft een nachtmerriewereld waarin waardeloze tv de mensen hersenloos en passief heeft gemaakt. Het motto van de controleurs is: „Niet doen, maar kijken.” De meest populaire show heet Sportsex. Daarin wedijveren naakte stellen getooid met rugnummers om kwalificatie voor de Sex Olympics. Op The Hungry Angry Show gooien topless, dikke mannen met eten naar elkaar.

SIMON: Je bedoelt dat The Hungry Angry Show binnenkort op RTL 7 komt?

DAVID: Volgens Nigel Kneale gaat het tv-publiek zich toch vervelen. Daarom komt er een nieuwe show. ‘Echte mensen’ worden opgesloten in een huis waar tv-camera’s voyeuristisch hun ‘echte levens’ registreren. Alles wordt gemanipuleerd. De ‘echte mensen’ worden vernederd en beschadigd. Het publiek geniet.

SIMON: Er is een andere vorm van reality-tv, die maar blijft groeien: sport. Het meest bekeken tv-programma van de wereldgeschiedenis is altijd de laatste WK-finale.

DAVID: Geen volk kijkt in groteren getale dan de uitvinders van reality-tv, de Nederlanders.

SIMON: Alleen de Kroaten komen een beetje in de buurt. Driekwart van de Nederlandse bevolking zag vorig jaar de wedstrijden tegen Uruguay en Spanje.

DAVID: Geen realityprogramma ter wereld haalt dergelijke kijkcijfers.

SIMON: Ik ben een van de weinige mensen die het Groene Boek van Gaddafi heeft gelezen. Daarin scheldt hij op mensen die sport op tv kijken in plaats van er zelf aan te doen. Hij zegt dat dat net is alsof je naar een restaurant zou gaan om naar etende mensen te kijken.

DAVID: Harry Mulisch zei: liever naar sport kijken dan er zelf aan doen, is alsof je liever porno hebt dan seks.

SIMON: Misschien had Mulisch ook Gaddafi gelezen.

DAVID: Waarom kijkt iedereen naar voetbal, terwijl het zo vaak saai is?

SIMON: Omdat het het meest echte programma op tv is, nog echter dan reality. Sport heeft geen script. Zelfs de deelnemers weten niet wat er zal gebeuren. Reality-tv is daarentegen altijd een beetje fake. Kenny zegt dat zelfs als mensen zogenaamd zichzelf spelen, zoals bij Jersey Shore, de producers hun gewoon een rol hebben opgedragen.

DAVID: Volgens jou wint sport dus omdat het meer realiteit biedt dan reality?

SIMON: Nou, dat denken wij in elk geval, maar weten we zeker dat het echt is? Er is een verhaal van Borges waarin iemand onthult dat er al jaren geen voetbalwedstrijden meer zijn gespeeld in Buenos Aires. De wedstrijdcommentaren die je op de radio hoort, worden ingesproken door een acteur in een studio. Als ik tegenwoordig voetbal op tv zie, voel ik altijd een lichte twijfel. Bestaat Wayne Rooney wel?

Simon kuper en david winner

Simon Kuper en David Winner zijn twee Britse journalisten met een voorliefde voor het Nederlandse voetbal.