'Dit is mijn bijdrage aan de samenleving'

Na een ongeluk stortte Henk B. Nieuwenhuys zich op de collectie Chinees porselein van zijn vader. Hij schonk die aan het Shanghai Museum. „Ik was de eerste westerling die zo’n schenking deed.”

Den Haag, 11-04-2011. In het Haags Gemeentemuseum wordt het keizerlijke porcelein uit het Shanghai Museum uitgepakt en opgesteld in de vitrines. Foto Leo van Velzen NrcHb.
Den Haag, 11-04-2011. In het Haags Gemeentemuseum wordt het keizerlijke porcelein uit het Shanghai Museum uitgepakt en opgesteld in de vitrines. Foto Leo van Velzen NrcHb.

„Ik heb deze tentoonstelling georganiseerd en ik zal je uitleggen waarom”, zegt Henk B. Nieuwenhuys (60). „Ik heb in 2002 een ernstig skiongeluk gehad. Jij merkt er niks van, maar ik zie niets buiten een klein gebied. Het is lastig, maar het is wat het is. Ik was managing partner van Cushman & Wakefield, internationale onroerend-goedadviseurs. Daar ben ik na het ongeluk mee gestopt. Maar op een gegeven moment wil je weer wat doen.”

Dus stortte hij zich op de uitstekende collectie Chinees exportporselein die zijn vader en grootvader hadden opgebouwd. Hij las erover en reisde veel naar Engeland waar de belangrijkste handelaren zitten.

Hij vertelt enthousiast over de meer dan honderd blauw-witte melkkannen, waterkannen, fruitschalen, barbierschalen, tweehalzige olie&azijnflesjes, allemaal gemaakt voor de Europese markt en beschilderd met Europese motieven. „Ik had bijvoorbeeld een vaasje uit 1880 van een chique dame in hoepelrok die een bloesje naait. Die mevrouw heeft blote borsten omdat de Chinese porseleinschilder dacht: ik heb maar één set kleren, dus de vrouw zit haar enige bloes te naaien. Het is nu 250.000 euro waard. Ik heb ook bordjes van 50 euro.”

Nieuwenhuys leerde China persoonlijk kennen toen hij in 2007 in Shanghai een beurs voor negentiende-eeuwse schilderkunst organiseerde voor handelaar Peter Pappot. Hij was onder de indruk van het land en de stad.

Hoe oud was u toen u begon met verzamelen van exportporselein?

„Een jaar of veertig. Ik ben eigenlijk pas gaan kopen na mijn ongeluk. Dat heeft twee oorzaken. A: ik had meer tijd. B: je moet toch iets doen in je leven. Ik ben ondernemer geweest en dit is ook een manier van ondernemen.”

Wat brengt een mens dan bij Chinees porselein?

„Mijn grootvader van moederskant, B.J. van Hees, heeft in de jaren twintig deze keuze ook gemaakt nadat zijn vrouw op jonge leeftijd was overleden. Hij was een belangrijke verzamelaar en mijn vader heeft dat overgenomen. Ik heb het met de paplepel ingegoten gekregen. Ik stond erbij te kijken hoe mijn vader die bordjes zelf schoonmaakte. Dat mocht niemand anders doen. De plaatjes van mannen in jurken en met paardenstaarten intrigeerden me.

„Van mijn collectie heb ik ongeveer 40 procent zelf gekocht. Ik heb het altijd op een commerciële basis gedaan. Als je ergens een paar duizend euro voor betaalt, vind ik het niet leuk als het de volgende dag niks meer waard is.”

Waarom hebt u het geschonken?

„Als je het in een doos op zolder bewaart, wordt die doos een keer nat of iemand schopt er tegenaan. Van dat idee kreeg ik kippenvel.

„Ik wilde dat de collectie bijeen bleef, maar de kinderen wilden het niet hebben en bij verkopen of veilen valt het uit elkaar.

„Je moet als mens ook een bijdrage leveren aan de samenleving. Je kan zeggen: het is maar porselein, maar het is ook een cultuur. Het helpt begrijpen wat de mensen deden en waarom ze het deden.”

Waarom schenken aan China?

„Als ik het aan het Rijksmuseum geef, krijg ik een klef handje en een kop koffie en dan zie je het nooit meer terug uit het depot, omdat ze al zo veel hebben.

„In het Shanghai Museum heb ik me verbaasd over de grote hoeveelheid keizerlijk porselein. Maar exportporselein hebben ze niet. Ik stuurde een briefje naar het museum. Ze reageerden snel. Ze zijn heel blij met alles wat terugkomt. Ik ben de eerste westerling die zo’n belangrijke schenking doet. Het achttiende-eeuws walnoten kabinet, waarin een groot deel van de collectie zit, heb ik ook geschonken, want dat is de manier waarop Nederlanders hun porselein thuis tentoonstelden.

„Als voorwaarde eiste ik alleen dat mijn spullen permanent tentoongesteld worden. Dat gaat na de verbouwing, vanaf volgend jaar, ook gebeuren.”

U had kunnen blijven verzamelen.

„Ik heb mijn ongeluk gehad, maar mijn doel blijft werken. Je moet eerst je beperkingen leren accepteren, maar ik kan sommige dingen nu beter. Ik luister beter. Ik begrijp via de intonatie beter wat mensen bedoelen.

„Ik woon nu in Shanghai eenvoudig gemeubileerd, simpel. Ik heb drie koffers bij me. Ik wil weer wat opbouwen. Ik doe vastgoed, dat is mijn oude vak. Ik help iemand met tabak- en voedselsmaken. En ik doe windenergie: China is de grootste producent van groene energie.

„Ik verzamel nog steeds, maar nu Chinese bronzen. Die zijn zeldzaam, ik vind ze mooi en ze zijn 4000 jaar oud. Dan denk ik: ‘Wat deden wij hier in Nederland 4000 jaar geleden?’

„Af en toe koop ik wat, ook op veilingen. Maar aan porselein ga ik niet opnieuw beginnen.”