Oud-AIVD’er geeft details over falen van dienst bij moord Van Gogh

Oud-medewerker van de AIVD Heleen de Waal zegt dat de inlichtingendienst voorafgaand aan de moord op Theo van Gogh in 2004 grove fouten heeft gemaakt. Het kabinet heeft dit falen verbloemd. Dat schrijft zij in een boek waaruit De Pers vandaag citeert en dat morgen verschijnt.

In Halve lucht beschrijft ze de ervaringen uit het strafproces waarin zij terechtstond. Zij en haar partner zouden staatsgeheimen gelekt hebben naar De Telegraaf. Vorig jaar werden zij vrijgesproken. Het hoger beroep tegen de twee dient nog.

Volgens NRC-redacteur Steven Derix is het helemaal niet voor het eerst dat over het falen van AIVD gesproken wordt door iemand betrokken bij de dienst zelf.

“Na de moord op Van Gogh heeft de AIVD al verschillende malen erkend dat de inlichtingendienst inschattingsfouten heeft gemaakt bij het volgen van de Hofstadgroep. Ze zagen moordenaar Mohammed B. voor de moord als inspirator, niet als uitvoerder. Zowel de minister als het hoofd van de AIVD heeft toegegeven dat daarin is gefaald.”

Oud-AIVD’er De Waal, die zelf op een andere afdeling werkte, zegt nu dat er één onervaren persoon op het dossier over de groep rond Mohammed B. gezet was. Zij kende deze persoon goed, zegt ze. “Die zat er nog maar kort. Dat is een persoonlijk drama. Dan krijg je zo’n dossier, en dan moet je dat allemaal zélf inschatten. Als er meer checks and balances waren geweest van hogerhand, dan was die informatie goed geduid. Zoiets mag niet van één persoon afhangen.”

De AIVD reageert niet op de aantijgingen van De Waal en verwijst naar de brief van de Commissie van Toezicht betreffende de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD). Die concludeerde in 2008 dat de AIVD “meer aandacht [had] moeten besteden aan Mohammed B”, maar dat dan “nog steeds niet het beeld [zou] zijn ontstaan van iemand die betrokken was bij de voorbereiding van een concrete aanslag”.

De Waal vond de verdediging van Johan Remkes, destijds de VVD-minister van Binnenlandse Zaken, in een debat over de rol van de AIVD “tenenkrommend”. Remkes zei pas na herhaaldelijk aandringen van VVD-fractievoorzitter Jozias van Aartsen dat ‘het altijd beter kan’. “Hij had moeten zeggen: het spijt me verschrikkelijk, maar we zaten ernaast,” zegt De Waal.

    • Bart Hinke