Opinie

    • Paul Luttikhuis

Een reddingsplan voor Moeder Aarde

Viering van 'Earth Day' in La Paz (Foto AP)Viering van 'Earth Day' in La Paz (Foto AP)

Het is zover. De Bolivianen omarmen Pachamama, Moeder Aarde. Dat deden ze al, maar nu wordt het ook vastgelegd in een wet. Bolivia, onder leiding van zijn president Evo Morales, heeft zich de afgelopen jaren ontpopt tot een eigenzinnige onderhandelaar in het klimaatdebat. In de praktijk blokkeert het land ieder akkoord waarin niet ongeveer 700 miljard dollar per jaar beschikbaar komt voor klimaatadaptatie in arme landen, of waarin de CO2-emissie niet wordt gereduceerd tot een niveau waarop de gemiddelde temperatuur wereldwijd met maximaal 1 graad Celsius stijgt.

Western development has created a deathly wound to our Pachamama’, aldus de Boliviaanse minister van Buitenlandse zaken David Choquehuanca in 2009. ‘De geïndustrialiseerde landen moeten hun verantwoordelijkheid nemen.’ Op de klimaattop in Kopenhagen aan het eind van dat jaar werden tot in het conferentiecentrum luidruchtige demonstraties gehouden. Bolivia verwierp (toen nog samen met Soedan, Venezuela en Cuba) het Kopenhagen-akkoord, waardoor het slechts een document werd waarvan de partijen kennis namen. Het duurde tot Cancún voordat (een amper aangepaste variant van) het Kopenhagen-akkoord alsnog officieel de boeken inging.

Tussen Kopenhagen en Cancún organiseerde Bolivia een alternatieve klimaatconferentie, waarin een resolutie werd geformuleerd die aan de Verenigde Naties is voorgelegd. Daarin wordt Moeder Aarde min of meer beschreven als een levend wezen met rechten die vergelijkbaar zijn met die van de mens.

De meeste onderhandelaars nemen Bolivia niet serieus, maar de liefde voor Pachamama stelt sommige, meer gematigde milieugroepen wel voor een dilemma. Want de ideeën in de resolutie mogen dan in de praktijk onhaalbaar zijn en belemmerend werken voor een realistischer benadering, de uitgangspunten zullen door veel activisten niet worden bestreden. Ze lijken verdacht veel op een poëtische manier om te pleiten voor duurzame ontwikkeling:

1. Mother Earth is a living being.
2. Mother Earth is a unique, indivisible, self-regulating community of interrelated beings that sustains, contains and reproduces all beings.
3. Each being is defined by its relationships as an integral part of Mother Earth.
4. The inherent rights of Mother Earth are inalienable in that they arise from the same source as existence.
5. Mother Earth and all beings are entitled to all the inherent rights recognized in this Declaration without distinction of any kind, such as may be made between organic and inorganic beings, species, origin, use to human beings, or any other status.
6. Just as human beings have human rights, all other beings also have rights which are specific to their species or kind and appropriate for their role and function within the communities within which they exist.
7. The rights of each being are limited by the rights of other beings and any conflict between their rights must be resolved in a way that maintains the integrity, balance and health of Mother Earth.

Vandaar dat de website Treehugger een beetje ongemakkelijk vaststelt dat de wet ‘the deep differences in zeitgeist between Bolivia and, well, pretty much every other nation-state on the planet’ toont.

Overigens heeft Ecuador al een paar jaar geleden de rechten van de natuur in zijn grondwet opgenomen. Het land laat zien wat dat in de praktijk zou kunnen betekenen: Ecuador toonde zich in 2007 bereid om de olie onder zijn tropische regenwouden te laten rusten, als het daarvoor financieel gecompenseerd zou worden. Zoals president Correa destijds zei:

‘Ecuador doesn’t ask for charity, but does ask that the international community share in the sacrifice and compensates us with at least half of what our country would receive, in recognition of the environmental benefits that would be generated by keeping this oil underground.’

Paul Luttikhuis
Blogger

Paul Luttikhuis

Buitenlandredacteur Paul Luttikhuis volgt op dit blog nieuws over klimaatverandering. Hij schrijft over sociale en economische gevolgen, over manieren waarop landen zich daarop voorbereiden, over nieuwe wetenschappelijke inzichten en over de onderhandelingen na ‘Parijs’. Regelmatig zullen gastauteurs hun licht laten schijnen op deze thema’s.

    • Paul Luttikhuis