Voordeel blijft, maar het daluur verdwijnt

De NS past de voorwaarden van een aantal voordeel-abonnementen aan. Veel reizigers zullen duurder uit zijn, sommigen ook goedkoper. De Tweede Kamer spreekt morgen over de NS.

Op 1 augustus stopt NS met de verkoop van het huidige voordeelurenabonnement, waarmee reizigers op doordeweekse dagen na de ochtendspits, dus vanaf 09.00 uur, de hele dag met 40 procent korting kunnen reizen. Op aandringen van consumenten- en reizigerorganisaties heeft NS wel besloten dat de 1,3 miljoen mensen die nu al zo’n voordeelurenkaart hebben, die mogen houden, tegen dezelfde voorwaarden. Maar alle treinreizigers die na 1 augustus het nieuwe voordeelabonnement afsluiten, betalen het volle tarief in de avondspits. En die loopt volgens NS van 16.00 tot 18.30 uur. Vier vragen over de maatregel.

1 Wat gaat NS veranderen?

NS begint op 1 augustus met nieuwe abonnementsvormen. Met als meest in het oog springende maatregel: reizigers die vanaf 1 augustus een kortingskaart nemen (50 euro per jaar) kunnen niet meer in de avondspits met korting reizen.

Er komen vijf nieuwe abonnementen: Dal Voordeel (40 procent korting in de daluren, 50 euro per jaar), Weekend Vrij (onbeperkt reizen in het weekend en korting in de daluren, 40 euro per maand), Dal Vrij (onbeperkt reizen in daluren en in het weekend, 95 euro per maand), Altijd Vrij (onbeperkt voor 295 euro per maand) en Altijd Voordeel (20 procent korting in de spits en 40 procent daarbuiten, 20 euro per maand).

Wie na 1 augustus een abonnement afsluit en in de spits reist – de helft van de 1,2 miljoen dagelijkse treinreizigers doet dat – gaat waarschijnlijk meer betalen. Maar: het is ook mogelijk om kosten te besparen met al deze abonnementsvormen.

2 Waarom komt NS hiermee?

De nieuwe regels „spelen in op de behoefte van klanten aan een flexibeler woonwerkabonnement”, zoals NS het verwoordt in zijn verantwoording voor de nieuwe abonnementen. Maar NS is uiteindelijk ook gewoon een bedrijf dat winst moet maken, en dus hebben de onderzoekers en ontwikkelaars van de nieuwe abonnementen gekeken naar waar nog winst te halen valt.

Bij drie groepen reizigers maakt NS de meeste kans: ouderen, werknemers met flexibele deeltijdbanen en mensen die wel vaak reizen, maar niet gebonden zijn aan een bepaald traject. Omzetgroei is voor NS bovendien alleen nog mogelijk in de daluren, omdat treinen in de spits al vol zitten. En een saillant detail: uit onderzoek blijkt dat klanten die een normaal abonnement hebben comfortabel willen kunnen reizen, óók tijdens de avondspits.

3 Gaan we terug de auto in?

Deze nieuwe regeling jaagt forenzen „terug de auto en de file in”, was de kritiek van Kamerlid Ineke van Gent (GroenLinks). Dat valt mee. Onderzoek toont aan dat de uitwisselbaarheid van trein en auto klein is. Auto en openbaar vervoer zijn geen ‘communicerende vaten’. De kosten van treinkaartjes hebben wel enig effect op het besluit om de auto of de trein te pakken, maar de meeste reizigers vinden andere factoren belangrijker. Of de treinen wel op de gewenste tijden rijden bijvoorbeeld, en hoeveel voor- en natransport ze nodig hebben om van huis naar een treinstation, en van daar naar hun bestemming te komen. En wil een forens ’s ochtends rustig de krant kunnen lezen, of heeft hij veel bagage omdat hij bijvoorbeeld als onderhoudsmonteur werkt? De schatting is dat slechts voor 20 tot 30 procent van de reizigers de auto en trein een gelijkwaardig vervoermiddel zijn. Grote kans dat die forenzen standaard met de auto gaan óf nu al een (voordeeluren)abonnement hebben.

4 Klagen bij de minister van Infrastructuur, heeft dat zin?

Morgen houdt de Tweede Kamer een debat met minister Schultz van Haegen (Infrastructuur en Milieu, VVD) over meerdere ov-zaken, zoals de nieuwe abonnementen en de miljoenenbezuinigingen op de spoorlijn tussen Amsterdam, Schiphol en Almere. Een deel van de Kamer zal niet blij zijn met de nieuwe treinabonnementen van de NS, maar wat kan de minister doen?

Haar ministerie verstrekt de ‘vervoerconcessie’ voor personenvervoer op het hoofdrailnet. In die concessie staan eisen waaraan NS als hoofdvervoerder moet voldoen, bijvoorbeeld over frequentie en punctualiteit. Er staan ook afspraken in over de maximale prijsstijgingen. Sommige kaartsoorten zijn beschermd en mogen een maximaal percentage per jaar stijgen. Dat geldt bijvoorbeeld voor het ‘voltarief kaartje tweede klas’. Maar het voordeelurenabonnement is niet beschermd. Vorig jaar keurde de Kamer de laatste – gewijzigde – concessie nog goed. Openbreken en opnieuw afspraken maken zou kunnen. Waarschijnlijker is dat de Kamer bij de nieuwe concessie (die vanaf 2015 gaat gelden) nieuwe afspraken wil over abonnementen.