'De gemeente kan weer zingen'

De Kruiskerk in Diever heeft een nieuw orgel en organist Hans Bijdevaate is enthousiast: „Stevige bassen en heldere hoge tonen.”

‘God heb ik lief, want die getrouwe Heer nam, toen ik riep, met toegenegen oren mijn aanroep aan. Hij zal mij blijven horen en levenslang ben ik niet eenzaam meer.’

In de Gereformeerde Kruiskerk in het Drentse Diever klonk Psalm 116 zondagochtend extra krachtig en zelfverzekerd. De gemeentezang wordt sinds enkele weken begeleid door een nieuw orgel, een bijzonder geschenk van een kerkganger, die anoniem wil blijven.

Maar het relatief forse orgel, dat 3,5 ton kostte, laat zich met 1147 pijpen wel luid, duidelijk en vaak horen. Na de aankondiging van een themadienst ‘Boer zoekt God’ klonken zondag acht psalmen en gezangen met in totaal tweeëntwintig verzen. De zangteksten worden in Diever met beamers geprojecteerd op twee schermen naast de preekstoel. Door problemen met het copyright staan er nog geen noten bij.

Diever is dol met het nieuwe orgel, gebouwd door de Zeeuw René Nijsse, die het een „stoer” orgel noemt. Organist Hans Bijdevaate, die veel inspraak had, is enthousiast over de klank: „Stevige bassen, prachtige heldere hoge tonen. Alles is even mooi. De gemeente zingt weer.” En dominee Jelle Kok: „De samenzang heeft meer power, een grote vooruitgang. Ik hoop dat de mensen voor het orgel komen en het evangelie horen.”

Een compleet nieuw orgel is een grote zeldzaamheid in een land waar elke week wel minstens één kerk wordt gesloten. Daardoor komen veel tweedehands orgels beschikbaar en dat levert handel en verhuizingen op. Het te kleine Leeflang-orgel, dat eerst in Diever stond, is inmiddels verplaatst naar de christelijk gereformeerde kerk in Doetinchem. En het oude orgel daar is weer doorverkocht aan een particulier.

Dat het smetteloos witte Dieverse orgel gloednieuw is, valt eigenlijk nauwelijks op. Het orgel heeft, anders dan het vorige orgel, een klassiek uiterlijk. Dat wilde de schenker, een groot liefhebber van muziek en zang. Het orgel is gebouwd naar het voorbeeld van het orgel in Vaassen uit 1821. Orgelbouwer Nijsse kent dat orgel goed; hij installeerde in 2002 in de oude orgelkas in Vaassen een nieuw orgel, deels met het oude pijpwerk.

In Vaassen staan er nog drie gebeeldhouwde figuren op, die ontbreken in Diever. Maar Nijsse is erg trots op het nieuwe houtsnijwerk. Dat is paradijselijk van aard met weelderige ranken vol bladeren en bloemen, met speelse details als winterkoninkjes en vlinders. Het is in zijn werkplaats in het gehucht Oud-Sabbinge bij Goes vervaardigd door de „gouden handen” van zijn medewerker Jacques Moerenhout, een voormalige scheepstimmerman. Als Hans Bijdevaate achter zijn klavieren zit, ziet hij rechts de door Moerenhout ingekerfde tekst ‘Alles wat adem heeft love de Here’.

De hele Kruiskerk, daterend uit 1980 met nog het torenspitsje van de oude kerk, is vernieuwd en lichter gemaakt. Het bruine plafond en de vele schrootjes zijn wit geschilderd; de orgelgalerij is aangepast en blinkt even wit als het orgel. Boven de brede glazen entree lijkt het orgel zelfs te zweven.

Voor René Nijsse (50) was het orgel in Diever een bijzondere opdracht, waar hij al twintig jaar betrokken is. De notaris van de schenker belde hem twee decennia geleden op met de vraag wat zo’n orgel moest kosten. Hij maakte toen een prijsopgave, maar de schenker wilde dat het orgel pas na zijn dood zou worden gebouwd. Enkele jaren geleden belde de notaris opnieuw: de schenker wilde het nieuwe orgel nog wel bij leven zelf zien en horen.

Nijsse is opgegroeid in het orgelbouwbedrijf van zijn vader en is zelf ook organist in vier kerken in de omgeving van Oud-Sabbinge. Opnieuw een nieuw orgel bouwen zit er in de toekomst niet in, zegt hij. „Dit is misschien wel het laatste nieuwe orgel dat wij hebben gebouwd. Verplaatsen en onderhoud levert het meeste werk. We restaureren nu een groot Engels orgel, dat gaat naar Oud-Beijerland. Maar nieuwbouw, daar leg je iets van jezelf in.”

Dominee Kok preekte zondag, in de aanloop naar Goede Vrijdag en Pasen, over de zalving van Jezus door Maria Magdalena met zeer kostbare olie. Kok: „De schenking van dit orgel is iets soortgelijks: een uiting van liefde voor de Heer.”