En als we nu weer eens samen gingen...

Sommigen zeggen dat Vlaanderen en Nederland naar elkaar toe groeien. Is dat zo? Stel je voor dat de Lage Landen één land zouden worden. Hoe zou dat er dan uitzien?

Voor sommige Vlamingen is het een droom: dat Nederland en Vlaanderen zo dicht naar elkaar toe groeien dat de ‘vergissing van 1830’, zoals ze de afscheiding van Nederland dan noemen, ongedaan wordt gemaakt.

Jaartallen – Vlamingen hebben ze vaak beter in hun hoofd zitten dan Nederlanders. Praat met een Vlaamse nationalist en het gesprek komt al gauw op 1585: de Val van Antwerpen. De stad kwam in Spaanse handen en de Noordelijke Nederlanden gingen alleen verder met hun opstand.

In 1830 werden Nederland en België opnieuw van elkaar gescheiden, nadat ze kort één land waren geweest onder Willem I. In 2015 is het tweehonderd jaar geleden dat hij koning werd van de Nederlanden en dat zal in Nederland én Vlaanderen worden gevierd. De voorbereidingen zijn in volle gang. Aan Nederlandse kant is er angst: wat als nationalisten van het type Filip Dewinter ongevraagd óók feest willen vieren? Vlaamse nationalisten gebruiken Nederland graag als voorbeeld. Maar zij niet alleen. Ook de socialistische burgemeester van Leuven staat bekend als ‘orangist’. Een liberale schepen (wethouder) van Antwerpen zei in een gesprek met deze krant al eens dat het eeuwig zonde was, 1830.

Hoe zou het dan zijn samen?

De Lage Landen zouden met ruim 22 miljoen inwoners de op zes na grootste lidstaat zijn van de Europese Unie. Alleen Duitsland, Frankrijk, Groot-Brittannië, Spanje, Italië en Polen zijn groter. Maar Nederland staat nu al op de zevende plaats – de grote landen zijn nu eenmaal veel groter. Per hoofd van de bevolking zouden de Lage Landen wel veruit de grootste nettobetaler aan de EU zijn.

Met welke hoofdstad? Laten we zeggen: Antwerpen. Met Den Haag als regeringscentrum – dan hoeven andere landen niet al hun ambassades te verplaatsen uit Brussel, dat dan bijna wel een soort ‘Brussels DC’ moet worden, naar voorbeeld van Washington DC. Bestuurd door de Europese Unie, waarom niet?

Het nummerbord kan Nederlands blijven: geel met zwarte letters. Dat willen de Vlamingen eigenlijk al heel lang: het zijn de kleuren van de Vlaamse vlag. De Franstaligen moesten daar niks van hebben.

De Vlamingen moeten dan weer weinig hebben van het Belgische koningshuis. De leden ervan spreken liever Frans. Máxima is een voorbeeld voor Vlamingen: die leerde snel Nederlands. Misschien kunnen Willem-Alexander en Máxima zelfs wel in Antwerpen gaan wonen. Op de Meir staat nog een paleis van Willem I. Het is pas gerestaureerd. Hun kinderen kunnen dan naar een Vlaamse school: strenger en beter dan scholen in Nederland.

Cultureel wordt er al veel samengewerkt – in de theater- en muziekwereld, door musea. De kans dat de Vlaamse kunstenaars en muzikanten het met minder subsidie zullen moeten doen is enorm. Niet alleen omdat hun Nederlandse collega’s dat al moeten, maar ook omdat een belangrijke reden voor de Vlaamse subsidies er opeens niet meer zou zijn: de Vlaamse cultuur stimuleren omdat die anders wordt overheerst door de Franstalige. Of zou de Hollandse cultuur ook zo bedreigend zijn?

Politiek zou het vooral voor christen-democraten wel eens ingewikkeld kunnen zijn. Vlaamse christen-democraten, die hechten aan een goede relatie met de vakbonden, vinden de top van het CDA nogal rechts en conservatief. Voor liberalen en groene partijen zou het misschien makkelijker zijn te gaan samenwerken. Maar zou het mogelijk zijn een regering te vormen? Moeten de Nederlanders evenveel ministersposten krijgen als de Vlamingen? Vlamingen hechten – na jaren van overheersing door Franstaligen – zeer aan dat soort evenwichten. Dat kan lastig worden met de Nederlanders, die het begrip paritair niet kennen.

Als aan Nederlandse kant één iemand graag wil dat Vlaanderen en Nederland bij elkaar gaan horen, dan is het Geert Wilders. Hij begon er drie jaar geleden eens over. Daarna waren er peilingen: bijna de helft van de Nederlanders wilde het ook wel. Maar wisten ze dan precies wat ze wilden? Kennen ze Vlaanderen?

De meeste Vlamingen wilden het niet. Misschien een béétje wel, omdat ze dan ook weer eens mee konden doen aan een groot voetbaltoernooi. Maar moesten ze dan ook met een sleurhut naar Zuid-Frankrijk? Zo noemen Vlamingen de caravans waarmee ‘Hollanders’ in de zomer de snelwegen verstoppen

Ze wisten vaak ook in welk gezelschap Wilders zich bevond: Filip Dewinter wil de aansluiting met Nederland ook wel. En LPF-minister Hilbrand Nawijn was ervóór. De Nederlandse historicus Pieter Geyl schreef er in de jaren twintig serieuze studies over. Maar in de twee wereldoorlogen kreeg het idee een bijsmaak – er waren Vlamingen die vóór een Groot-Nederland waren en collaboreerden.

En groeien Nederland en Vlaanderen wel echt naar elkaar toe? Nee, vindt bijvoorbeeld Luc Devoldere, hoofdredacteur van het Vlaams-Nederlands cultureel tijdschrift Ons Erfdeel. De kinderen van Leterme kijken misschien nog wel naar Nederlandse televisie, maar de meeste Vlamingen doen dat nauwelijks nog. Ze hebben zelf genoeg commerciële zenders.

In een lezing in Antwerpen zei Devoldere dat Vlaanderen de mythe van een gezamenlijke Nederlandse cultuur lange tijd nodig had om zich af te zetten tegen de Franse cultuur. Maar de Vlamingen worden zelfverzekerder. Het wordt steeds moeilijker voor Ons Erfdeel om Nederland en Vlaanderen als culturele twee-eenheid te presenteren. „De Vlamingen dreigen zich te isoleren van Nederland, zoals ze zich isoleren van de Franstalige landgenoten.”

Petra de KoningJeroen van der Kris