VS denken mee over Jemen zonder Saleh...

De Verenigde Staten willen voorkomen dat onder een opvolger van de Jemenitische president Saleh Al-Qaeda vrij spel krijgt. Veel Jemenieten denken dat Saleh daarom het terreurgevaar overdrijft.

A Yemeni army soldier is kissed by a demonstrator while standing guard to protect anti-government protesters during a demonstration demanding the resignation of Yemeni President Ali Abdullah Saleh in Sanaa April 4, 2011. Police and armed men in civilian clothes opened fire on anti-government demonstrators in the Yemeni cities of Taiz and Hudaida on Monday, witnesses said, as a drive to oust President Ali Abdullah Saleh gathered pace.REUTERS/Ammar Awad (YEMEN - Tags: POLITICS CIVIL UNREST)
A Yemeni army soldier is kissed by a demonstrator while standing guard to protect anti-government protesters during a demonstration demanding the resignation of Yemeni President Ali Abdullah Saleh in Sanaa April 4, 2011. Police and armed men in civilian clothes opened fire on anti-government demonstrators in the Yemeni cities of Taiz and Hudaida on Monday, witnesses said, as a drive to oust President Ali Abdullah Saleh gathered pace.REUTERS/Ammar Awad (YEMEN - Tags: POLITICS CIVIL UNREST) REUTERS

De demonstraties in Jemen zijn in een impasse geraakt. President Ali Abdullah Saleh blijft in zijn paleis zitten, de anti-Saleh demonstranten op hun plein bij de universiteit. Daar leeft de gedachte dat de Verenigde Staten een doorbraak kunnen forceren. Amerikaanse diplomaten praten inderdaad al wekenlang achter de schermen mee over een oplossing die op termijn het opstappen van Saleh omvat. Maar zij zijn heel voorzichtig. Zij willen voorkomen dat onder een nieuwe man Al-Qaeda vrij spel krijgt.

Veel Jemenieten vinden dat het gevaar van Al-Qaeda zwaar wordt overdreven. Afgelopen vrijdag scandeerden de demonstranten massaal „Saleh, jij bent Al-Qaeda”. Demonstrant Adel Wadey licht dat toe. „Wij weten dat Al-Qaeda gecreëerd is door Ali Abdullah Saleh. Hij gebruikte ze om geld binnen te halen van de Verenigde Staten, en nu om ze bang te maken.” Een mede-demonstrant valt hem bij. „Eerst probeerde hij het met de stammen, die zouden de wapens oppakken en chaos veroorzaken. Dat lukte niet, de stammen hielden zich rustig. Nu probeert hij het met Al-Qaeda.”

Maar zit er geen waarheid in de dreiging van Al-Qaeda? Ahmed Saif, directeur van het Sheba Center for Strategic Studies in Sana’a, beaamt dat. „Het wordt sterk overdreven maar je kunt het bestaan van Al-Qaeda in Jemen niet ontkennen. Ze zijn vooral in de perifere verarmde provincies actief, zoals Shabwah en Abyan. Hoeveel het er zijn weet niemand, misschien een paar honderd, misschien meer.” Saif vindt alarmerend dat ze aan steun winnen in Jemens afgelegen en arme regio’s waar de regering het heeft laten afweten. „Al-Qaeda geeft er rudimentaire hulp zoals gratis onderwijzers, dat biedt ook rekruteringsmogelijkheden. Dat is een feit, ik kom uit Shabwah en kan de scholen aanwijzen.”

De Verenigde Staten hebben honderden miljoenen dollars financiële en militaire hulp in het land gepompt. Saleh is misschien niet de meest betrouwbare bondgenoot, een betere is nog niet gevonden. De namen die hier komen bovendrijven, boezemen weinig vertrouwen in bij het Westen. Zoals Ali Mohsen, de onlangs overgelopen generaal en volgens velen een helper van moslimextremisten, of sjeik Abdul Majeed al-Zindani, een fundamentalistische geestelijke. Beiden zijn verbonden aan de fundamentalistische Islah-partij, de grootste oppositiepartij.

De onafhankelijke demonstranten, die zich uitdrukkelijk distantiëren van de Islah, hebben zelf nog geen nieuwe leider naar voren weten te schuiven. De Amerikaanse ambassadeur Gerald Feierstein zei daarover in een interview met de Jemenitische pers dat hij best wilde aannemen dat de gevestigde oppositiepartijen niet de betogers op straat vertegenwoordigen. „Maar”, zo vervolgde hij, „wie doet dat dan wel? Op een gegeven moment moet er toch iemand opstaan die zegt wat ze willen?”

De demonstranten zeggen dat ze bezig zijn een leider te kiezen, of doen het probleem af met: „er zijn vierentwintig miljoen Jemenieten, daar zit echt wel een goede tussen.” Ahmed Saif denkt dat ook. „Er zijn meer dan genoeg alternatieven maar die ontberen een tribale achtergrond, een voorwaarde om politiek te overleven in Jemen.” Steun van de Amerikanen zou helpen maar blijft uit. „De Verenigde Staten hebben geen zin om tijd, geld en energie te investeren in een liberale, moderne, seculiere leider. Ze houden liever vast aan de bestaande club.”

Dom, vindt Saif. „Amerika weet weinig van Jemen. Saleh werkt al sinds 1994 samen met de jihadisten om te vechten tegen groepen die hem niet gunstig gezind zijn. Zolang hij aanblijft neemt de chantage alleen maar toe en wordt de economische en sociale achterstand steeds erger. Dan gaat de doos van Pandora pas echt open.”