Meubels van Ikea, maar dan op z'n Romeins

Het Limburgs Museum in Venlo laat met de tentoonstelling Ixea zien hoe de gewone Romeinen leefden. De meubels hier zijn te koop, maar niet voor Ikea-prijzen.

Gewapend met een potloodje en een catalogus neem je de verkorte route naar de slaapkamershowroom. Je waant je in Ikea, met dezelfde vertrouwde gele en blauwe kleuren, maar toch is alles nét even anders.

Zo zijn de gehaktballetjes niet Zweeds, maar Romeins, met ingrediënten als Versus en Pineasmel, heet de opbergkast niet Billy, maar Aurelius en zijn de zelfklevende decoraties vervangen door fresco’s.

Met de tentoonstelling Ixea, je Romeinse woonwarenhuis toont het Limburgs Museum in Venlo hoe gewone Romeinen leefden. Omdat de organisatie daarmee niet alleen de kunstelite, maar vooral ook ‘gewone’ bezoekers wil trekken, giet ze het in de vorm van het populaire Zweedse woonwarenhuis Ikea. Dat gaf toestemming voor deze aanpak, maar wilde verder geen bemoeienis of het museum sponsoren.

Meubelmakers timmerden kasten, bedden en tafels zoals die staan afgebeeld op fresco’s uit de Romeinse tijd. In de eetkamershowroom staat een tafeltje met handgesneden poten in de vorm van leeuwenkoppen, gebaseerd op een gebeeldhouwd reliëf aan de binnenzijde van een Romeinse askist uit Simpelveld.

In de woonkamershowroom staan geen stoelen, maar versierde aanligbedden omdat mensen in die tijd liever lagen dan zaten tijdens het eten. Op een bed lagen meerdere personen, die met hun linkerarm op een kussen steunden en met de rechter hand eten en drinken pakten van een klein rond tafeltje.

In de keukenshowroom staat naast het open vuur een houten toiletpot. Dat Romeinen hun dagelijkse behoeften in de keuken deden, ontdekten archeologen toen er in Pompeii tussen de overblijfselen van keukenspullen steeds een pot werd gevonden met urineaanslag. Archeoloog Gemma Jansen: „Dat vonden Romeinen praktisch, omdat daarin ook het keukenafval werd afgevoerd.” Er werd in die tijd volgens haar nog niet aan hygiëne gedacht. Wel waren ze bang dat er demonen uit de pot omhoog zouden komen. Vandaar dat bij elk toilet een Fortunabeeldje te vinden is om de demonen te verjagen.

Hoe de Romeinen precies leefden, is niet altijd te achterhalen. Nadat een bed werd nagemaakt inclusief handgeweven dekens en een matras van kippenveren bleek dat het niet echt lekker lag door de enorme gaten in de bodem. „Waarschijnlijk werd de bodem bedekt met leren banden, maar die zijn niet teruggevonden”, zegt archeoloog Stephan Mols. Hij promoveerde op het gebruik van houten meubels in de Romeinse tijd. Volgens Mols waren de meeste meubels in gewone Romeinse huizen van hout, maar denken we vaak dat ze van steen en metaal waren omdat die materialen de tand des tijds beter hebben doorstaan.

Veel van de houten meubels die wel bewaard zijn gebleven, komen uit opgravingen in het Italiaanse Herculaneum, een stadje dat tegelijk met het veel bekendere Pompeii bij de uitbarsting van de Vesuvius in 79 n.Chr. is verwoest. De lava van de vulkaan daar heeft de meubels overspoeld zodat er geen lucht meer bij het hout kon, dat zo goed geconserveerd bleef.

De meubels in Ixea zijn te koop, maar niet voor Ikea-prijzen. Zo kost het Flavia-ligbed 3.235 euro en het bijzettafeltje Lupus 5.700 euro. Aan dat laatste is dan ook vijf weken gewerkt. Meubelmaker Anton Spooren „ging er helemaal in op” en vergat moderne kwalen als tijdsdruk en commercie. Hij moest wel gebruikmaken van andere materialen dan zijn vakgenoten uit het verleden. „Romeinen gebruikten vaak buxushout, maar dat is tegenwoordig moeilijk te krijgen, dus hebben we kersenhout gebruikt.” Tussen de nagemaakte objecten liggen ook originele frescostukken. Die zijn opgegraven in onder andere Maasbracht, waar een Romeinse villa stond.

Informatie over de historie en het maakproces krijgen de bezoekers overigens niet. Zij moeten het doen met het uitproberen van de meubels en reclamefilmpjes die in de showrooms vertoond worden. Daarin zie je wervende tips: hoe je bijvoorbeeld het voetenbankje Sabina 1 kan laten ophalen door je slaaf.

Met meer informatie gaat het volgens de bedenkers te veel op een echt museum lijken, terwijl ze juist het ‘Ikea-gevoel’ willen behouden. Een belangrijk element ontbreekt overigens aan dat gevoel: er is geen ballenbak. Volgens de folder komt dat omdat de slavinnen staken voor een beter salaris. Maar de echte reden is prozaïscher: zo’n bad schijnt helemaal niet hygiënisch te zijn, vertelt een van de organisatoren.

Ixea, je Romeinse woonwarenhuis. Te zien t/m 6 jan. Limburgs Museum, Venlo.