De cacaohandel in Amsterdam snakt naar 'normale' markt

In Amsterdam ligt nog voldoende cacao voor de wereldmarkt tot einde zomer. De chocolade-industrie krijgt problemen als er dan nog geen rust is in Ivoorkust.

Doodsbang waren de cacaohandelaren de afgelopen tijd. Voor welke ‘president’ moesten ze kiezen in Ivoorkust: de gekozen Alassane Ouattara of de zittende leider Laurent Gbagbo? „Beide kampen hebben ons bedreigd en gezegd dat we de andere kant niet moesten steunen”, zegt een handelaar in Amsterdam, die strikt anoniem wenst te blijven. „Als ik mijn voorkeur uitspreek, komt onze positie in gevaar, ook al zit ik ver weg.”

Ivoorkust is de grootste producent van cacaobonen ter wereld. Rond de 34 procent van de 3,9 miljoen ton aan jaarlijks geproduceerde bonen is Ivoriaans. De uitvoer van cacaobonen uit Ivoorkust is begin dit jaar stil komen te liggen door de politieke strijd en door internationale sancties die aan het bewind-Gbagbo zijn opgelegd. Op de plantages gaat de productie gewoon door, maar de boeren krijgen de bonen het land niet meer uit. „Het gevolg is een scherpe daling van de lokale prijs, de boeren zijn de grootste slachtoffers”, zegt een Nederlandse handelaar. „Je hebt enkele slimme rakkers die alles opkopen. De boeren hebben geen pakhuizen om de bonen op te slaan, dus ze moeten wel verkopen.” Kregen de boeren vorig jaar nog 800 CFA (1,20 euro) per kilo, nu is dat gedaald naar 300 CFA (0,45 euro). In Ivoorkust ligt nu tussen de 400.000 en 500.000 ton cacaobonen te wachten op uitvoer.

De kwaliteit van de cacaobonen die in Ivoorkust liggen opgeslagen loopt terug, denken handelaren. Cacaobonen blijven in koele pakhuizen jarenlang goed, maar onder de tropische omstandigheden in Ivoorkust niet.

De prijs op de wereldmarkt fluctueerde de afgelopen maanden sterk, van een dieptepunt van 2.600 dollar (1.830 euro) per ton in september 2010 naar 3.800 dollar begin maart. Sindsdien is het niveau weer sterk gedaald, naar 2.950 dollar per ton vandaag. Cacaohandelaren spreken over „een verlammende situatie”.

Laurent Gbagbo heeft eerder aangekondigd dat hij de cacaosector in zijn land wil nationaliseren. Zowel de productie als de uitvoer zouden in handen van de staat moeten komen. De boeren zouden volgens Gbagbo profiteren met een vaste, door de staat bepaalde prijs en zo niet langer zijn overgeleverd aan de markt. Waarnemers zien er een poging in van de zittende leider om zichzelf van inkomsten te verzekeren.

Voor de wereldwijde productie van chocolade ontstaan er door de situatie in Ivoorkust voorlopig geen problemen. Vemen in de Amsterdamse haven herbergen voorraden tot eind van de zomer. Amsterdam is wereldwijd de grootste overslaghaven van cacaobonen. Deze positie is ontstaan door de leidende rol van de Zaanstreek in de negentiende eeuw bij de fabricage van cacaoproducten. Jaarlijks wordt er in Amsterdam rond de 750.000 ton cacaobonen per schip aangevoerd. De bonen worden verwerkt tot halffabrikaten (cacaoboter en cacaopoeder). Tweederde van de bonen wordt verwerkt in de Zaanstreek en Amsterdam, eenderde wordt weer uitgevoerd.

De invoer van bonen uit andere landen gaat intussen wel door. Ghana, het tweede cacaoland ter wereld, lijkt van de onrust in het buurland te profiteren door zijn productie te verhogen. Mogelijk is er ook sprake van smokkel van Ivoriaanse cacaobonen via Ghana.

De cacaohandelaren in Amsterdam willen geen partij kiezen in het conflict. „Dit is een politieke kwestie, typisch Afrikaans, met stammentegenstellingen”, zegt een van hen. „Men slacht elkaar af en de fabrieken liggen stil.” Een andere handelaar hoopt dat de jongste ontwikkelingen – de opmars van de troepen van Ouatarra – tot een doorbraak zullen leiden. „We ploeteren voort, maar willen graag terug naar normalisatie, naar herstel van het evenwicht tussen vraag en aanbod van de cacao.”