Verjaarstaart voor jarig Museumweekend

Het Groninger Museum is een van de vele musea die meedoen aan het Nationaal Museumweekend. Het gerenoveerde museum dat in 1994 bij de opening een ‘taart’ werd genoemd, was architectonisch zijn tijd ver vooruit, schrijft

Bernard Hulsman.

Nederland Groningen - 15-12-2010 Het Groninger Museum heeft een revitalisatie ondergaan van 12 april tot en met 18 december is het museum gesloten geweest. Op 19 december a.s. gaat het museum weer open met de tetoonstelling ' Het onbejkende Rusland. Ori‘ntalistische schilderkunst 1850-920. Hier het nieuwe info centrum ontworpen door Jaime Hayon. Foto: Sake Elzinga
Nederland Groningen - 15-12-2010 Het Groninger Museum heeft een revitalisatie ondergaan van 12 april tot en met 18 december is het museum gesloten geweest. Op 19 december a.s. gaat het museum weer open met de tetoonstelling ' Het onbejkende Rusland. Ori‘ntalistische schilderkunst 1850-920. Hier het nieuwe info centrum ontworpen door Jaime Hayon. Foto: Sake Elzinga

Een perversiteit – zo noemde de criticus Hans van Dijk het nieuwe Groninger Museum in 1994. Hij vond het bonte, versierde gebouw „op zijn gunstigst een verjaardagstaart die razendsnel ten prooi valt aan de boulimie van de feestgangers”, schreef hij in het Jaarboek Nederlandse Architectuur.

Van Dijk was het felst, maar ook veel andere Nederlandse critici reageerden – anders dan het grote publiek dat het museum in zijn armen sloot – afwijzend of, op zijn minst, zuinig. OnHollands was de vriendelijkste kwalificatie die ze voor het gebouw over hadden. Dat klopte: er was geen Nederlandse architect of vormgever aan te pas gekomen. De toenmalige directeur van het Groninger Museum, Frans Haks, had de Italiaanse vormgever Alessandro Mendini gevraagd als hoofdontwerper van het nieuwe museum dat kon worden gebouwd met geld van de Gasunie. Die had vier andere vormgevers aan het werk gezet: een Italiaan (Michele de Lucchi), een Fransman (Philippe Starck) en twee Oostenrijkers die zich Coop Himmelb(l)au noemden. Die namen elk een onderdeel voor hun rekening. Coop Himmleb(l)au deed het dak, Starck en De Lucchi een rond paviljoen in het water. Het resultaat: een vrolijke combinatie van een gele toren, een bakstenen pillendoos en een bonte kuip met treinongelukkendak.

Teneur van de meeste kritieken was dat het museum modieus en dus tijdgebonden was. Max van Rooy meende in deze krant zelfs dat het al bij oplevering gedateerd was. Het museum was een uiting van postmodernisme en dat was iets dat zijn beste tijd in de jaren tachtig had gehad.

Nu is het verwijt aan gebouwen dat ze gedateerd zijn, altijd misplaatst. Want de meeste critici die dit verwijt maken, geloven ook dat architectuur een uitdrukking is van de tijdgeest. „Architectuur is de wil van een tijdperk vertaald in ruimte”, is een uitspraak van ‘übermodernist’ Ludwig Mies van der Rohe die veel architecten en critici nog altijd indrukwekkend vinden. Maar de keerzijde van het geloof in de tijdgeest is dat alle architectuur na enige tijd, als de tijdgeest onvermijdelijk is veranderd, gedateerd is.

Maar ook degenen, zoals ik, die niet geloven dat er een Zeitgeist bestaat die iets dicteert, moeten vaststellen dat alle architectuur tijdgebonden is. Ook bouwkunst, de traagste van alle kunsten (het duurt al gauw een jaar of vijf voor een ontwerp is uitgevoerd) is onderhevig aan mode en kan, aan de hand van een paar kenmerken, altijd feilloos worden gedateerd. Zelfs gebouwen die tijdloos proberen te zijn door architectuur uit het verleden te imiteren, verraden zich onmiddellijk: iedereen kan aan bijvoorbeeld een hedendaags jarendertighuis zien dat het nu is gebouwd en niet tachtig jaar geleden.

Ook het Groninger Museum is niet tijdloos. Integendeel, het is inderdaad een extreme uiting van het postmodernisme, een stroming in de kunst en architectuur waar je nu niets meer over hoort – er is geen kunstenaar of architect die zich nog postmodernist durft te noemen. Maar het verrassende van het Groninger Museum is dat het in het Nederland van de 21ste eeuw helemaal op zijn plaats is, zo blijkt nu het sinds eind vorig jaar na een grondige verbouwing weer open is.

Dit is heel goed zichtbaar in de toevoegingen die het museum bij de opknapbeurt heeft gekregen. Twee van de drie verbouwingen – de Job Lounge en het nieuw ingerichte restaurant – zijn ontworpen door Nederlandse vormgevers, Studio Job en Maarten Baas. Vooral de lounge van Studio Job, het duo Nynke Tynagel en Job Smeets dat altijd wordt beschouwd als hoogst eigentijds, sluit met zijn bontgekleurde glas-in-lood-raam, rijk geornamenteerde buffet en wandlampen in de vorm van glazen vrouwenborsten aan op de oorspronkelijke postmodernistische vormgeving en architectuur van het Groninger Museum.

Hetzelfde geldt voor de huidige Nederlandse architectuur. Hierin is enkele jaren geleden het ornament teruggekeerd. Dat was in veel andere Europese landen al veel eerder gebeurd, maar in Nederland, waar gebouwen als het Groninger Museum als een perverse uiting van een voorbije tijd werd beschouwd, duurde het tot het begin van de eenentwintigste eeuw voor gebouwen weer werden versierd. Eerst werd het calvinistische taboe op versieringen voorzichtig gebroken, maar de afgelopen jaren is de ornamentiek in de Nederlandse architectuur zo weelderig en barok geworden dat er maar één conclusie mogelijk is: het Groninger Museum was in Nederland niet achterlijk in 1994 maar zijn tijd zeventien jaar vooruit.

Het Groninger Museum is dit weekeinde voor 2 euro te bezoeken. Te zien zijn de tentoonstellingen Het onbekende Rusland, Oriëntalistische schilderkunst 1850-1920 en de fototentoonstelling van de Chinese kunstenaar Chi Peng (1981) Me, Myself and I.

Nationaal Museumweekend: Laat je trakteren

Komend weekeinde, zaterdag 2 en zondag 3 april, is het voor de dertigste keer het Nationale Museumweekend. Honderden musea zijn beide dagen gratis of met korting te bezoeken. Het motto van het jarige evenement is: laat je trakteren door het museum. Een greep uit de activiteiten.

Amsterdam

De Romeinen aten gehaktballetjes van steurkrabben, linzensoep van kastanjes, kip à la Fronto en varkenspens. In de oudheid werd er al veel en uitgebreid gekookt. Sommige ingrediënten zijn niet verkrijgbaar of als voedsel verboden, zoals de flamingo of de murene. Op zondag 3 april kan in het Allard Pierson Museum van 14-15u30 Romeins worden gekookt. Tijdens de gratis workshop worden vijf ‘antieke’ Romeinse hapjes gemaakt. Proeven na afloop. Res allard.pierson.museum@uva.nl

Oude Turfmarkt 127. www.allardpiersonmuseum.nl. Gratis.

Amsterdam

3 x 3 x 3 gekleurde blokjes vormen de bekende Rubiks Cube puzzel, die je op ingenieuze wijze moet draaien om zes egale kleurvakken te krijgen. In het museum Nemo kunnen bezoekers zaterdag en zondag een Rubiks Kubus workshop volgen. In het Nemo Theater strijden in het Amsterdam Open Rubiks Kampioenschap ruim honderd deelnemers uit tien landen met elkaar. Er is ook een wiskundige figuur in aanbouw: het object met een doorsnede van 2,5m heet Rhombiosidodecahedrische Disprismatohexacosihecatonicosachoron en bestaat uit 12.540 onderdelen. In de filmzaal zijn kinderlezingen. Oosterdok 2. Gratis. www.e.NEMO.nl

Bergen

In Museum Kranenburgh, een 19de eeuws landhuis in het Noord-Hollandse Bergen, is er een gratis taxatiedag voor kunst en antiek. Tussen 11-16u kunnen bezoekers met hun objecten terecht bij een van de gespecialiseerde deskundigen. In het museum is de tentoonstelling David Kouwenaar 90 jaar te zien.

Hoflaan 26. Entree gratis. www.museumkranenburgh.nl

Berg en Dal

In het Afrika Museum is komend weekeinde een Afrikaanse haarvlechtster aanwezig. Kinderen kunnen hun haar laten vlechten met gekleurde lintjes erin. Er zijn rondleidingen langs de hoogtepunten uit de collectie. Op zaterdag is er live muziek door Lamin Kuyateh uit Gambia. Op zondag treedt de Afrikaans/Surinaamse percussiegroep Wulabakan op.

Postweg 6. Korting op de entree. www.afrikamuseum.nl

Den Haag

In het Louis Couperus Museum wordt een andere kant van Couperus belicht in de tentoonstelling Louis Couperus op de planken Er worden tot nu toe onbekende foto’s en scripts getoond en er wordt aandacht besteed aan de oer-opvoering van Eline Vere met in de hoofdrol Else Mauhs. Louis. Couperus was dol op het Tableau Vivant, waarvoor hij zelf de regie voerde.

Korting op de entree. Javastraat 17. www.couperusmuseum.org

Den Haag

Het Museum voor Communicatie beschikt over de oudste postsorteermachine ter wereld. Beide dagen wordt daarmee gedemonstreerd tussen 12-17u en ook met een historische telefooncentrale. Om 13, 14 en 15u leiden conservatoren een bezoekers door de depots, waar rijen oude telefoons, postbodepakken en stempeltjes zijn opgeborgen.

Entree gratis. Zeestraat 82. www.muscom.nl

Hoorn

De expositie over eten in de 20ste eeuw is verlengd tot en met 3 april. Bij het Museum van de Twintigste Eeuw krijgen bezoekers een Hollandse versnapering aangeboden. In de mooie historische binnenstad van Hoorn liggen diverse musea op loopafstand van elkaar.

Bierkade 4. www.museumhoorn.nl

Maastricht

Onder leiding van gidsen kunnen bezoekers van het Bonnefantenmuseum in de Wintertuin de topstukken bekijken uit de collectie klassiek modernen van het Mamac Luik. Op de derde verdieping worden Hollandse tekeningen getoond die afkomstig zijn uit het Poesjkin Museum. De hele dag door zijn er rondleidingen bij alle tentoonstellingen.

Entree gratis. Avenue Céramique 250. Inl 043-3290190 en www.bonnefanten.nl

Leiden

In Museum Boerhaave zijn microscopen van Antoni van Leeuwenhoek, slingerklokken van Christiaan Huygens en replica’s van oude instrumenten te vinden. Bezoekers mogen een kijkje nemen in het restauratieatelier waar nu het beroemde planetarium De Leidse Sphaera wordt gerestaureerd. Het is een van de eerste modellen ter wereld waarin de zon in plaats van de aarde in het centrum staat. In de tentoonstelling Say Cheese kunnen kinderen tandpasta en lipgloss maken.

Lange Sint Agnietenstraat 10. Gratis entree. www.boerhaave.nl

Nijmegen

Het Natuurmuseum Nijmegen buigt zich over de voedselproblematiek. In het kader van duurzaam eten kunnen bezoekers kennismaken met (gratis) insectenhapjes zoals knapperige krekels bij de Bugbar voor het museum. Kinderen kunnen op ontdekkingstocht in de tentoonstelling Singing Insects.

Gerard Noodtstraat 121. www.natuurmuseum.nl

Nijmegen

In Museum Het Valkhof verrassen gidsen de bezoekers met verhalen over mysteries rond de 19-de eeuwse schildersateliers hangen. Dit in het kader van de tentoonstelling Mythen van het Atelier. Beide dagen van 11u15-12u15. In de middag is er een rondleiding langs de tentoonstelling Foto(=)Kunst, van 14u30-15u30. Kiefkensbos 56. Entree gratis. www.museumhetvalkhof.nl

Slochteren

Landgoed Fraeylemaborg geeft dit weekeinde korting op de toegangsprijs. Kinderen kunnen in de borg een speurtocht maken en zich verkleden als jonkvrouw of ridder. Er worden diverse films vertoond en het park is vrij toegankelijk. Hoofdweg 30. www.fraeylemaborg.nl

Voorburg De Steentijd speelt de hoofdrol in het Stadsmuseum Leischendam-Voorburg. Zaterdag worden bezoekers van Expeditie Steentijd getrakteerd op brood volgens recept uit de oertijd, en zondag: oertijdmaaltijd.

Herenstraat 101. www.stadsmuseum-leidschendam-voorburg.nl

Zeist

In Slot Zeist kan voor €1 de tentoonstelling Karel Appel - Grafiek worden bezocht, met etsen, zeefdrukken en litho’s uit zijn Newyorkse periode. Bezoekers kunnen het boek Karel Appel van Rudi Fuchs winnen bij een verloting. Zinzerdorflaan 1. www.slotzeist.nl

Rotterdam

China en Nederland werken al eeuwenlang samen en hebben een culturele kruisbestuiving ondergaan. Door de Chinezen hebben we leren theedrinken. Zaterdag opent in het Maritiem Museum de tentoonstelling Yin & Jan. De Chinese Yin fietst als een echte Hollandse naar haar werk en de Hollandse Jan studeert Chinees. Wie zijn de andere Chinese Nederlanders? Twee dagen lang zijn er workshops tai chi, kalligraferen en vliegers maken (za en zo), maar ook spetterende optredens, waaronder de authentieke leeuwendans (zo).

Gratis entree. Leuvehaven 1.

Venlo

Een ‘Romeins woonwarenhuis’ is ingericht in het Limburgs museum, in de stijl van woonwarenhuis Ikea. Maar het heet Ixea, en het toont meubels, slaapkamer, keuken kortom woninginrichting uit de Romeinse tijd. Gebaseerd op meubels die in Herculaneum gevonden zijn, afbeeldingen op fresco’s in Pompeii. Je kunt de stoelen proberen. Instructiefilmpjes laten zien hoe jij je op je best voelt in jouw Romeinse huis.

Toegang gratis, Keulsepoort 5,info@limburgsmuseum.nl

Amsterdam

Ontwerp en maak een affiche over het museum of het werk in het museum. Of bouw zelf een museumzaal op schaal en richt deze in met kunstwerken uit Temporary Stedelijk 2, een wandschildering of een eigen installatie. In het Temporary Stedelijk in Amsterdam zijn op zaterdag en zondag doorlopende activiteiten in de workshopzaal voor jong en oud. Voor 15- tot 19-jarigen is er op zaterdag 2 april van 14-15u30 is er een Blikopenerrondleiding door leeftijdsgenoten: peer educators. Reserveren: blikopeners@stedelijk.nl Op zondag 3 april is er een instaprondleiding van 14-15u; aanmelden bij de infobalie. Reserveren kan niet, maar het aantal plaatsen is beperkt. Paulus Potterstraat 13. www.stedelijk.nl

Rotterdam

In het Mariniersmuseum staat het hele Museumweekend een Harley-Davidson motor klaar in de hal. Het is het exemplaar dat vroeger door de Marine Patrouille werd gebruikt op Curaçao. Liefhebbers kunnen zich daarop laten fotograferen. Verder is er goed nieuws voor slagwerkfanaten. Op zaterdag en zondag van 13-15u geeft een professionele tamboer korte workshops trommelen gegeven. Leer de vlamslag! Gratis. Wijnhaven 7-13. www.mariniersmuseumrotterdam.nl

Amsterdam

Het Eye Film Instituut ( v/h Filmmuseum) verhuist dit jaar van het Vondelpark 3 naar het nieuwe Filmhuis aan ’t IJ. Op het oude adres: gratis films en rondleidingen , met bezoek aan de filmcabine waar de operateur vertelt over de filmprojecties. Entree voor films uit het reguliere programma is €4,50.

www.eyefilm.nl

Otterlo

Museum in Bloei is de nieuwe tentoonstelling van het Nederlands Tegelmuseum. Op wandtegel en tableau is de schoonheid afgebeeld van de al eeuwen felbegeerde tulp, de witte lelie en de grote baardiris. Bezoekers mogen een eigen tegel ontwerpen en beschilderen.

Eikenzoom 12. za 11-17u en zo 11- 17u. Gratis Toegang. www.nederlandstegelmuseum.nl

Voor een museum in de buurt zie: www.museumweekend.nl