Europese Commissie niet blij met Leers' plan illegaal verblijf strafbaar te stellen

Mag het nou wel of niet – illegaal verblijf strafbaar stellen? Commissaris Cecilia Malmström legde een aantal Europarlementariërs de Terugkeerrichtlijn uit waar minister Leers bij wil aanknopen. En die zagen dat meteen als een vorm van ’hekelen’. Lees hier het bericht. Maar is dat ook zo? Op dit blog is hier eerdere kritiek op het plan

Mag het nou wel of niet - illegaal verblijf strafbaar stellen? Commissaris Cecilia Malmström legde een aantal Europarlementariërs de Terugkeerrichtlijn uit waar minister Leers bij wil aanknopen. En die zagen dat meteen als een vorm van ’hekelen’. Lees hier het bericht.

Maar is dat ook zo? Op dit blog is hier eerdere kritiek op het plan van Leers behandeld.

Wat zegt de Europese Commissaris nu? Haar letterlijke antwoord is hier te vinden. Samengevat:

  • De Terugkeerrichtlijn is alleen bedoeld om ’algemene normen betreffende het tijdstip en de wijze van de terugkeer van illegale migranten’ vast te stellen.
  • Er staan geen strafbaarstellingen in.  ’Nationale wetgeving die dergelijke sancties oplegt kan in geen geval worden beschouwd als een omzetting van de Terugkeerrichtlijn.’
  • Vaststellen van strafrechtelijke sancties ‘betreffende strafbare feiten gerelateerd aan illegale binnenkomst of illegaal verblijf’ vallen  in principe onder de bevoegdheid van de lidstaten. Maar dergelijke maatregelen mogen de (harmoniserende) werking van de Terugkeerrichtlijn dan weer niet belemmeren.

Tot zover lijken er geen grote problemen. Zolang Leers’ voorgenomen maatregel geen negatief effect heeft op andere lidstaten of op gemeenschappelijk beleid kan er veel.

Maar de commissaris wordt kritischer:

  • Als een lidstaat  ‘alle illegalen’ uitsluit van de toepassing van de Terugkeerrichtlijn ‘zou dit moet worden beschouwd als een disproportionele maatregel die de nuttige werking van de Terugkeerrichtlijn ondermijnt’. Daarmee wordt gezegd dat Leers de richtlijn overtreedt als hij voortaan iedere illegaal zal beschouwen als een ongewenste vreemdeling die uitgeleverd of uitgezet moet worden. En dat lijkt hij toch van plan.
  • En dat geldt ook als Nederland alle illegalen feitelijk ook gaat behandelen als strafrechtelijk veroordeelde vreemdelingen. ’Nationale wetgeving die bepaalt dat eenieder die illegaal verblijft — en verder geen strafbare feiten heeft gepleegd — een gevangenisstraf moet uitzitten in een gewone gevangenis in plaats van te worden opgesloten overeenkomstig de in de Terugkeerrichtlijn bepaalde normen kan eveneens worden beschouwd als een belemmering voor de nuttige werking en het harmoniserende effect van [...] de richtlijn’.

De richtlijn geeft namelijk aan dat opsluiting alleen een laatste middel mag zijn. Dat illegale vreemdelingen en „gewone gevangenen” gescheiden moeten zijn. En dat er een maximale bewaringsduur moet zijn, die door de rechter wordt getoetst. Illegalen en verdachte of veroordeelde buitenlanders mogen niet gelijkgesteld worden.

Dit wordt ingewikkeld. Uit een reactie van Leers op de eerdere kritiek bleek dat hij nu juist het inreisverbod wenst te zien als ‘het Europese equivalent van de nationale ongewenstverklaring’. Daarmee wordt volgens hem een groep vreemdelingen aangeduid ‘die oorspronkelijk niet voor ongewenstverklaring in aanmerking zou komen’. De bal wordt hier dus rondgespeeld. Brussel zegt dat gewone illegalen anders behandeld moeten worden dan strafrechtelijk ongewenst verklaarden, omdat ze immers anders zijn. En Leers zegt dat ‘gewone illegalen’ door dat inreisverbod juist Europees ‘ongewenst’ zijn verklaard en daarom hetzelfde zijn als strafrechtelijk veroordeelden.

Nu is het wachten op de tekst van het wetsvoorstel. Dan zal Brussel ‘ten gronde’ onderzoeken of dat ‘in overeenstemming is met de richtlijn.’  Dan zal blijken of de vlieger van de minister over de ‘Europese ongewenstverklaring’ op gaat.

Reageren? Nuanceren en argumenteren verplicht. Volledige naamsvermelding