Wisselen van bank maar met behoud van rekeningnummer

Concurrentie tussen banken is pas echt mogelijk met behoud van banknummer. Als de rekeninghouder iets niet bevalt, stapt hij op, stelt Wouter Koolmees.

Iedereen is het erover inmiddels eens – de bonussen van bankiers moeten worden gemaximeerd en een bankenbelasting zou moeten worden ingevoerd.

Dat klinkt leuk, maar het gaat uit van maakbaarheidsdenken. Banken kunnen altijd nieuwe constructies bedenken, opdat ze formeel voldoen aan de regels, maar niet aan de geest daarvan. Als de bonussen worden aangepakt, zal er druk komen om het vaste salaris te verhogen of zullen kantoren worden verplaatst naar locaties waar de wet- en regelgeving niet geldt. Slechts aan één regel kunnen banken niet ontsnappen: als rekeninghouders ontevreden zijn en kunnen opstappen, doen ze dat ook.

Om dat te kunnen doen, hebben rekeninghouders meer macht nodig. Dat banken de klant centraal willen stellen, is een loffelijk streven, maar in het verleden gebeurde het al te vaak dat nieuwe klanten beter werden behandeld dan zittende. Enkele banken hebben al aangekondigd te stoppen met ‘dakpanconstructies’, waarbij de rente op je spaarrekening steeds lager wordt, en met hogere rentes na het aflopen van de rentevaste periode van je hypotheek.

Dit is allemaal goed nieuws, maar bij werkelijke macht moeten rekeninghouders kunnen stemmen met hun voeten. Daarom moet het gemakkelijker worden om over te stappen naar een andere bank met behoud van het rekeningnummer.

Een voorwaarde hierbij is voldoende concurrentie. Daar wringt de schoen. DSB is failliet. Veel buitenlandse partijen hebben zich teruggetrokken van de Nederlandse markt.

Nog belangrijker is dat drie grote Nederlandse banken tijdens de crisis staatssteun ontvingen. Daarmee is de concurrentie uitgeschakeld. De vraag is of ons bestaande financiële landschap wel concurrerend is.

De NMa is op dit moment bezig met een onderzoek. Ongeacht de uitkomst is wet- en regelgeving niet het middel om het probleem op te lossen, want wat is een ‘normaal’ niveau van de hypotheekrente? Wie stelt dit vast? Alleen een gezonde concurrentie zet druk op de prijzen.

De staatssteun moet daarom zo snel mogelijk worden beëindigd. Nieuwe toetreders moeten de markt scherp houden. Het voorstel om je rekeningnummer te mogen meenemen, maakt dit gemakkelijker.

Heeft de overheid dan geen rol? Zeker wel. De belastingbetaler mag niet meer opdraaien voor het redden van de banken. Daarom is het noodzakelijk dat de banken hogere buffers aanhouden en dat ze meer rekening houden met risico’s op de bankenbalans.

Nieuwe internationale richtlijnen – onder meer Basel III – zullen dit regelen. Banken die veel risico’s lopen, moeten hogere buffers aanhouden dan banken die weinig risico’s nemen.

Dat is allemaal heel belangrijk en het zal zeker helpen om de bancaire wereld gezond te maken, maar wat zeker helpt, is meer meer macht voor de rekeninghouder.

Wouter Koolmees is financieel woordvoerder van D66 in de Tweede Kamer.