Psychische angst is grootste risico van Japanse goederen

Het personeel in de haven van Rotterdam maakt zich ongerust over nucleaire besmetting van goederen uit Japan. Er is geen reden tot zorg, meldt de havendirectie.

„Dit is voorbarig.”

Nederland, Rotterdam, 7 december 2010, containerschip ECT Deltaterminal op de Maasvlakte / vervoeren containers terminal. CONTAINERSCHEPEN schepen Rotterdamse haven. Maasvlakte ECT European Container Terminal Port of Rotterdam containeroverslagbedrijf eigenaar: Hongkongse conglomeraat Hutchison Whampoa container stuwadoor zeeschepen containerterminal transport vervoer per schip Europe's biggest and most advanced container terminal operator, handling close to three- quarters of all containers passing through the Port of Rotterdam. invoer uitvoer The Netherlands / economie ECT Europe Container Terminals bv. Europa scheepvaart container overslag transport over water port of Rotterdam containerschepen / havenbedrijf Rotterdamse haven. Maasvlakte Port of Rotterdam Chinees bedrijf Chinese bedrijven economy zeehavens kranen kraan vervoer transport Nederlandse economie eerste Maasvlakte Foto; Peter Hilz
Nederland, Rotterdam, 7 december 2010, containerschip ECT Deltaterminal op de Maasvlakte / vervoeren containers terminal. CONTAINERSCHEPEN schepen Rotterdamse haven. Maasvlakte ECT European Container Terminal Port of Rotterdam containeroverslagbedrijf eigenaar: Hongkongse conglomeraat Hutchison Whampoa container stuwadoor zeeschepen containerterminal transport vervoer per schip Europe's biggest and most advanced container terminal operator, handling close to three- quarters of all containers passing through the Port of Rotterdam. invoer uitvoer The Netherlands / economie ECT Europe Container Terminals bv. Europa scheepvaart container overslag transport over water port of Rotterdam containerschepen / havenbedrijf Rotterdamse haven. Maasvlakte Port of Rotterdam Chinees bedrijf Chinese bedrijven economy zeehavens kranen kraan vervoer transport Nederlandse economie eerste Maasvlakte Foto; Peter Hilz Peter Hilz

Terecht of niet, de nucleaire ramp in Japan zorgt voor nervositeit in de Rotterdamse haven. „Pas op voor radioactief stralingsgevaar bij containers en schepen die vanuit Japan komen”, waarschuwt de Stichting Veilige Haven (SVH) sinds zondag op de site.

Dit samenwerkingsverband tussen bonden en werkgevers volgt de veilige arbeidsomstandigheden in Nederlandse zeehavens. Rotterdam is, zo zegt de SVH, een draaischijf van „heel veel containers uit de Oriënt, inclusief Japan”. En radioactieve neerslag kan „overal aan vast blijven zitten”, de straling „gaat overal doorheen”, ook door scheepswanden, containers en de rekken waarin die containers worden opgestapeld.

Eén container zal geen ernstige problemen veroorzaken, zo luidt de boodschap. „Maar een heleboel containers met afzender Japan op één stapel veroorzaken cumulatief een mogelijk te grote concentratie.” Dus: „Als je niet ergens aan hoeft te komen, blijf dan overal van af: raak niets aan!”

De noodoproep van de SVH doet de wenkbrauwen fronsen bij het Havenbedrijf Rotterdam. „Dit is voorbarig”, zegt een woordvoerder. „Natuurlijk zijn we bezorgd over mogelijk stralingsgevaar. Maar het duurt drie weken voordat een schip uit Japan de Rotterdamse haven bereikt. Voldoende tijd om hierop een goed antwoord te geven.”

Uit de overslagcijfers die de haven publiceert blijkt bovendien dat Rotterdam geen logistieke draaischijf is voor Japanse goederen. Slechts vier op de honderd containers die vanuit Azië worden ingevaren, is afkomstig uit Japan. Op het totale jaarlijkse volume is dat nog geen 2 procent. En in die containers zitten vooral elektronische apparaten, motoren en machines.

„Melk en spinazie uit Japan worden niet via de haven aangevoerd”, stelt het Havenbedrijf. De kans dat sjorders of havenarbeiders in contact komen met radioactief besmet voedsel, zoals bevroren vis, melk, groente of fruit, is dan ook gering. Toch zal de nodige controle op straling gebeuren, aldus het Havenbedrijf.

Ook de Voedsel en Waren Autoriteit (VWA) meldt dat er voorbereidingen worden getroffen om de inkomende goederenstroom uit Japan in de Nederlandse zeehavens te inspecteren. Dat is nu reeds het geval op de luchthaven van Schiphol. „Afgelopen vrijdag zijn daar de eerste scans gebeurd”, meldt een woordvoerder van de dienst. Een tiental cargovluchten uit Japan werd gecontroleerd. „Er is tot op heden geen radioactiviteit gevonden.”

Bij FNV Bondgenoten, een van de initiatiefnemers achter het noodbericht, wordt gewezen op die inspecties in luchthavens. „Je kunt niet voorzichtig genoeg zijn”, zegt Herman de Haas, beleidsmedewerker bij FNV. „Onze oproep sluit naadloos aan op wat andere instanties en overheden hebben gecommuniceerd over mogelijk besmettingsgevaar. ”

Toch is de import van Japanse producten in Nederland relatief beperkt. Afgelopen jaar werd er voor 9 miljard euro ingevoerd. Dat is ruim een kwart meer dan in 2009, maar nog steeds amper 3 procent van de totale internationale import, zo blijkt uit recente cijfers van het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS).

De Nederlandse VWA heeft naar eigen zeggen vooral aandacht voor levensmiddelen, want dat zijn „producten met de meeste risico’s”. Er wordt echter weinig voedsel uit Japan geïmporteerd: het gaat vooral om elektronica, telefoons, machines en auto-onderdelen.

„Mocht een risicoanalyse uitwijzen dat ook andere producten zoals elektronica of bonsai-boompjes een risico inhouden, worden ook deze producten gecontroleerd”, aldus de dienst. „Ook in de Nederlandse zeehavens zullen in dat geval dergelijke maatregelen doorgevoerd worden.”

De relatief geringe import van levensmiddelen uit Japan geldt voor heel Europa. Vorig jaar was 4 procent van de Europese invoer van goederen afkomstig uit Japan. Voedsel en agrarische grondstoffen waren goed voor slechts 508 miljoen euro (0,8 procent) van de totale Japanse invoer. Ook dat lijkt verwaarloosbaar.

Toch wil Brussel alle risico’s – ook als ze vooral van psychologische aard zijn – uitsluiten. Afgelopen woensdag riep de Europese overheid de lidstaten op Japans voedsel te controleren en eventuele besmettingen dringend te melden. Ook de Voedsel en Waren Autoriteit heeft hierover contact gehad met de Europese overheid en daarna maatregelen genomen.

Eén Japans product dat de laatste jaren erg populair is geworden in Nederland, is sushi. Alleen al in Amsterdam zijn er op dit ogenblik ruim tachtig Japanse restaurants die deze visspecialiteit aanbieden. De meeste producten die de restaurants bereiden, worden echter aangevoerd uit Thailand, Vietnam of Maleisië, zegt een woordvoerder van Koninklijke Horeca Nederland. „Er is dus voldoende alternatieve aanvoer om tekorten uit Japan te compenseren.”

Verse vis of andere handgemaakte producten op directe wijze invliegen vanuit Japan, zoals bij duurdere horecazaken als het Yamazato Restaurant in Amsterdam gebeurt, is een zeldzaamheid in de branche. Dat zegt ook André Westphal, verkoopdirecteur bij horecaleverancier Schmidt Zeevis uit Amsterdam. „Onze sushi-toppings zijn vooral afkomstig uit China en Taiwan.”

Zolang er geen besmetting in Schiphol of Rotterdam wordt vastgesteld, lijkt de sushi-branche dus niet meteen in gevaar in Nederland. Tenzij de psychologie hierover anders beslist. Bij voedselimporteur Yama uit Utrecht, die wel rechtstreeks vanuit Japan levert aan Nederlandse horecazaken, zijn ze er niet helemaal gerust op. „Geen commentaar”, zegt een medewerker. „Opdracht van de directie.”