Nynke Heeg is ontdekking als jonge Lady in Tryaters 'Macbeth'

Macbeth van Shakespeare door Tryater. Gezien: 18/3 Joure. Tournee t/m 29/4. Inl: tryater.nl ****

Altijd spannend de eerste scène van Macbeth, Shakespeares diep-duistere Schotse tragedie: hoe zien de heksen eruit die Macbeth op de heide tegenkomt? Heksen die de krijgsheer het koningschap voorspellen, mits hij koning Duncan vermoordt. De regieaanwijzing is eenvoudig: nacht, heide, drie heksen. Regisseur Ira Judkovskaja van Tryater toont een decor van zwarte aarde, waarop over de gehele breedte een reusachtige boomstronk ligt. De heksen kruipen als grillige aardwezens omhoog uit de grond, spreken hun fatale voorspelling uit. En verdwijnen. Waren zij echt of was het inbeelding?

Vanaf dit ogenblik ontrolt zich een huiveringwekkend verhaal over moordlust en schuld. De Macbeth van Arnold Dijkstra combineert brandende ambitie met twijfel. Als hij, na de moord op Duncan, opkomt met twee van bloed druipende dolken, is hij geen overwinnaar, eerder een man met een van angst vertrokken gezicht. Ook de scène waarin hij een dolk ziet zweven, zonder dat die daar is, toont de waanzin van zijn inbeeldingsvermogen. Macbeth gaat aan zijn nachtmerrie ten onder.

De grote verrassing is Nynke Heeg als Lady Macbeth, een jonge actrice met een enorme présence. Zij is de demonische kracht achter Macbeth’ besluit Duncan te doden. Zij spreekt hem aan op zijn mannelijkheid: pas als moordenaar is hij een échte man. Prachtig weet zij verleiding en doodsdrift te vervlechten.

Maar ook bij de Lady slaat de wroeging toe. In de slapeloze nacht die volgt kruipt ze bovenop de boomstam, probeert het imaginaire bloed van haar handen te wrijven en laat zich in de diepte vallen. Macbeth en de Lady zoeken troost bij elkaar. Maar het is te laat. Macbeth vindt de dood door het oprukkende vijandelijke leger dat zich tooit als een woud. Zo is het toneelbeeld rond: de boomstronk is uit dat bos.

Judkovskaja en ontwerper Roos van Geffen benadrukken de tijdloosheid van Macbeth. Er is geen enkele verwijzing naar de hedendaagse tijd, en terecht. Zangeres Nynke Laverman maakte een nieuwe, Friese vertaling. Een ingenieuze, verfijnde soundscape van componist Sytze Pruiksma begeleidt de handeling.