Welgemanierd, bescheiden en taai

Necrologie

Warren Christopher wilde niet crisismanager zijn, maar iemand die crises voorkwam. De oud-minister deed dat in stilte, achter de schermen.

Former U.S. Secretary of State with the Clinton administration, Warren Christopher, addresses the media at the state capitol in Tallahassee, Florida, in this November 9, 2000 file photo. Christopher, who helped bring peace to Bosnia and negotiated for the release of American hostages in Iran, died on March 19, 2011 at the age of 85 in California, of complications from kidney and bladder cancer, CNN reported. REUTERS/Charles W Luzier/ Files (UNITED STATES - Tags: POLITICS OBITUARY HEADSHOT)
Former U.S. Secretary of State with the Clinton administration, Warren Christopher, addresses the media at the state capitol in Tallahassee, Florida, in this November 9, 2000 file photo. Christopher, who helped bring peace to Bosnia and negotiated for the release of American hostages in Iran, died on March 19, 2011 at the age of 85 in California, of complications from kidney and bladder cancer, CNN reported. REUTERS/Charles W Luzier/ Files (UNITED STATES - Tags: POLITICS OBITUARY HEADSHOT) REUTERS

Warren Christopher was de enige man ter wereld die m&m’s at met mes en vork aan boord van het presidentiële vliegtuig Air Force One, grapte president Bill Clinton ooit. De Amerikaanse oud-minister van Buitenlandse Zaken (1993-1997) stond bekend om zijn goede manieren en onberispelijke kleding.

Christopher was de gentleman achter de beëindiging van de gijzeling in de Amerikaanse ambassade in Iran (1979-1981), de vredesakkoorden van Dayton (1995) na de Bosnische oorlogen en de hertelling van de stemmen in Florida na de race tussen Al Gore en George W. Bush in 2000. Vrijdagavond overleed hij op 85-jarige leeftijd in Los Angeles aan de gevolgen van kanker.

Door zijn onzichtbare diplomatie buiten de camera’s werd Christopher wel de Stealth genoemd. Zo ging de aandacht en lof voor ‘Dayton’ vooral naar zijn brutale onderminister Richard Holbrooke. Critici verweten Christopher gebrek aan visie en daadkracht. Toen de volkerenmoord in Rwanda (1994) om internationaal ingrijpen vroeg, drong hij bij ambtenaren aan op zuinig gebruik van het begrip ‘genocide’.

Zelf zei Christopher ooit „liever bekend te willen staan als iemand die crises voorkomt, dan als crisismanager”. Hij combineerde zijn taaiheid met elegantie en vernuft. Op het eind van de gijzeling in Teheran stelden de Iraniërs ineens nieuwe eisen. Christopher belde daarop zijn piloot en vroeg hem de motoren warm te laten draaien voor onmiddellijke terugkeer naar de VS – wetend dat hij werd afgetapt. De bluf werkte en de 52 Amerikanen werden terstond vrijgelaten.

In 1965 deed hij onderzoek naar de rassenrellen in de zwarte wijk Watts, Los Angeles; in 1991 naar de lokale politieagenten die de zwarte taxichauffeur Rodney King op video aftuigden. Christopher hielp Bill Clinton in 1992 zoeken naar een geschikte running mate, Al Gore. Acht jaar later kon hij Gore niet helpen. De hertelling in Florida kon niet voorkomen dat Bush’ een nipte overwinning behaalde.

Christopher, een Stanford-jurist, werd rijk met het verdedigen van bedrijven als IBM en Lockheed Martin voor O’Melveny & Myers in Los Angeles. Maar hij groeide op in armoede. Zijn vader, bankier in North-Dakota, zag tijdens de Grote Depressie bevriende klanten failliet gaan voor hij zelf failliet ging. Van hem leerde Christopher dat je „geen compassie hoeft te tonen om compassie te hebben”, aldus zijn memoires.