‘Superman ondersteunt beleid George W. Bush’

Op de voorgrond v.l.n.r. The Flash, Wonder Woman, Superman, Batman en Robin, daarachter v.l.n.r. Batgirl, Cyborg, Green Lantern, Aquaman, Power Girl en Superboy.
Op de voorgrond v.l.n.r. The Flash, Wonder Woman, Superman, Batman en Robin, daarachter v.l.n.r. Batgirl, Cyborg, Green Lantern, Aquaman, Power Girl en Superboy. Foto AP / DC Comics

Wie denkt dat superheldenfilms als Superman en Spider-Man puur vermaak zijn, komt bedrogen uit. De films hebben een (meestal onzichtbare) conservatieve ideologische lading.

Zo ondersteunen superheldenfilms die tijdens het presidentschap van George W. Bush verschenen impliciet zijn beleid. Dat concludeert onderzoeker en docent Engelse taal en cultuur Dan Hassler-Forest (blog) in zijn proefschrift ‘Superheroes and the Bush Doctrine: Narrative and Politics in Post­ 9/11 Discourse’. Hassler-Forest promoveert donderdag aan de Universiteit van Amsterdam en NRC-redacteur Peter Teffer sprak met hem.

In de film Superman Returns (2006), bijvoorbeeld, keert de ‘Man van Staal’ na vijf jaar afwezigheid terug op Aarde en ziet op televisie geweld en menselijk drama.

“Je zou denken: Superman gaat het conflict in het Midden-Oosten oplossen”, aldus Hassler-Forest. “Maar wat doet-ie? Hij gaat achter bankrovers aan. Zoals Umberto Eco al schreef: Superman houdt zich bezig met de symptomen, maar pakt nooit de onderliggende problemen aan.” Wel ziet Hassler-Forest de film als een manier om met het trauma van 9/11 om te gaan. In de film voorkomt Superman dat een vliegtuig in een vol stadion crasht – opnieuw een ramp, maar deze keer is er de superheld.

Moet je wel zo veel zoeken achter de avonturen van held Spider-Man?

“Jazeker. Fans hebben vaak een aversie tegen het politiseren van hun helden en zeggen ‘het is maar een film’. Maar juist populaire cultuur heeft een ideologische lading”, aldus Hassler-Forest. Bij literatuur en arthousefilms weet je dat de makers symbolische lagen hebben toegevoegd. “Maar bij Spider-Man word je juist uitgenodigd om níet na te denken. Dat is het moment waarop onderliggende ideologie het sterkst werkt.”

Lees het volledige interview vandaag in NRC Handelsblad of in de digitale editie voor abonnees.