Plastic tas met bankbiljetten

Waar zijn de miljoenen gebleven van het failliete RDM-concern?

Vandaag begint het strafproces tegen directeur Joep van den Nieuwenhuyzen.

Van de vele machtigingen die Joep van den Nieuwenhuyzen vanaf 2003 naar zijn bank in het Limburgse Stramproy stuurt, is die van 18 september 2003 de leukste. Hij faxt dan de boodschap door dat zijn chauffeur Herman de volgende dag „een bedrag van 100.000 euro zal komen incasseren”. Een bankmedewerkster schrijft er in de kantlijn een aanvullende boodschap bij: „Hoeft niet. Komt woensdag nog 7 ton halen. Denk je aan de MOT-melding!” MOT staat voor Melding Ongebruikelijke Transacties.

Een week later, op woensdag 24 september 2003, laat Joep niet zijn chauffeur langsrijden, maar zijn secretaresse Marieke. Zij arriveert even na sluitingstijd – dan zijn de klanten weg – om 700.000 euro op te halen. Cash, in coupures van 500 euro.

Marieke is niet alleen. Ze heeft gezelschap van Jacques Hendriksen, een in Duitsland werkende taxateur die voor Van den Nieuwenhuyzen heeft bemiddeld bij de aankoop van vastgoed in Frankfurt. Marieke moet het geld aan hem geven. Hendriksen erkent later tegenover justitie slechts vier ton te hebben meegekregen. „Acht pakjes van 50.000”. De rest zou Marieke hebben gehouden.

Hendriksen heeft zijn deel in een plastic tas van de Rabo in zijn auto gelegd. Een paar dagen later heeft hij het overgedragen aan Van den Nieuwenhuyzen. „Ik heb 50.000 euro gehouden en de rest aan Joep gegeven.”

De contante opname in Stramproy is volgens het Openbaar Ministerie niets anders dan het onttrekken van geld uit de boedel van het RDM-concern, kort voordat dit in de zomer van 2004 failliet gaat. Bedrieglijke bankbreuk heet dat in strafrechtelijk termen, of faillissementsfraude. Vandaag begint, met een regiezitting, de strafzaak tegen Van den Nieuwenhuyzen en twee medeverdachten (de voormalig financieel directeur van RDM en de ex-controller). Ook secretaresse Marieke is verdachte maar hoeft vandaag niet te verschijnen.

De bankrekening in Limburg staat op naam van Joeps privévehikel Lamoenchi Beheer BV, dat niet tot de RDM Groep behoort. Vanaf januari 2003 kreeg het van verschillende kanten miljoenen overgemaakt, die eigenlijk RDM toebehoorden. Vanaf die maand laat Van den Nieuwenhuyzen bij Rabobank Stramproy wel vaker bedragen ophalen: van 5.000 tot 700.000 euro. Eerst doet hij dat zelf, later stuurt hij zijn chauffeur Herman of zijn zoon Bob.

Van den Nieuwenhuyzen is een goede bekende van het dorp. In Stramproy is hij in 1983 zijn roemruchte carrière als zakenman begonnen, met de aankoop van Machinefabriek Stramproy.

De lokale Rabo-directie werkt steeds mee met de geldopnames, maar achter de schermen rinkelen ook alarmbellen. De zakenrekening van Lamoenchi had immers jaren lang géén economische activiteit vertoond. Het saldo was nihil. Vanaf 4 januari 2003 komen er opeens sloten met geld binnen: 350.000 euro van een notaris, 2,5 miljoen van RDM Technology Holding, 8,7 miljoen dollar van investeringsmaatschappij Residex.

Dat geld wordt even snel weer afgeboekt als het binnenkomt: 8,5 miljoen dollar naar het Mingya golfresort, een privéproject in China; ruim 2 miljoen euro naar Van den Nieuwenhuyzens ex-vrouw Carlita van der Valk. De Rabo meldt enkele transacties netjes aan het Meldpunt Ongebruikelijke Transacties.

In augustus 2004 duikt justitie op de handel en wandel van Van den Nieuwenhuyzen. Zijn RDM-concern is die maand omgekukeld. De RDM Groep blijkt in de laatste twee jaar van zijn bestaan te zijn gefinancierd door een geheime afspraak tussen Van den Nieuwenhuyzen en directeur Willem Scholten van het Rotterdamse Havenbedrijf. Die heeft op eigen houtje voor ruim 180 miljoen garant gestaan voor leningen van externe geldschieters. Scholten wordt eveneens onderwerp van justitieonderzoek. Vorig jaar werd hij tot 12 maanden celstraf veroordeeld (waarvan 4 maanden voorwaardelijk) wegens omkoping door… Van den Nieuwenhuyzen.

Behalve van deze omkoping en faillissementsfraude wordt de RDM-baas ook verdacht van valsheid in geschrifte en meineed.

Justitie vermoedt dat Van den Nieuwenhuyzen lang niet alle door Scholtens bemiddeling aangetrokken kredieten aan het RDM-concern heeft besteed. De FIOD heeft, zo blijkt uit het strafdossier, minutieus in kaart gebracht hoe Van den Nieuwenhuyzen de gelden voor een groot deel naar zichzelf heeft weggesluisd. Volgens een overzicht van januari 2010 gaat het om iets meer dan 20,2 miljoen euro. Naast de geschetste transacties vanuit Rabobank Stramproy is er veel meer getraceerd: de aankoop door Lamoenchi Beheer van een zwarte Aston Martin DB7 Cabrio voor een ton (die later voor 1 euro wordt overgedragen aan een andere privévennootschap), en de aflossing van een lening van 4,4 miljoen voor Van den Nieuwenhuyzens 50-meter lange zeiljacht Blue Gold – al behoorde dat schip sinds enige jaren wel tot het RDM-concern.

Lamoenchi wordt in de verhoren door Van den Nieuwenhuyzens secretaresse Marieke gekenschetst als diens privé financieringsvehikel waar geldstromen doorheen gingen, „waarvan ik wist dat die daar niet thuis hoorden”.

Het is de vraag of justitie álles heeft gevonden en alles kán vinden. De voor dit artikel bestudeerde FIOD-onderzoeken dateren van januari 2010. Daarna liep zowel het strafrechtelijk onderzoek als het zogeheten ‘SFO’ (strafrechtelijk financieel onderzoek) door. De curatoren in de verschillende RDM-faillissementen missen zo’n 175 miljoen euro. Bij zijn aanhouding eind 2007 vonden rechercheurs acht betaalpassen van Van den Nieuwenhuyzen van zes buitenlandse banken (waaronder 3 uit China en 2 uit de Arabische Emiraten).

Van den Nieuwenhuyzen laat in een reactie weten dat de door justitie genoemde bedragen „volstrekt onjuist” zijn . Na lezing van dit verhaal benadrukt hij nog dat de betaling die hij aan zijn huidige partner Pauline Boers deed (van 360.000 euro, zie kader) niet vanuit Lamoenchi afkomstig was maar van een privérekening, en dat Boers dit bedrag „binnen een week heeft geretourneerd”.

Justitie is van oordeel dat juist die privérekening kort ervoor met geld van Lamoenchi was gevuld. Ook maakt Van den Nieuwenhuyzen bezwaar tegen het hier afgedrukte lijstje met de door het OM vermoede privé-geldstromen. „Het is niet mijn handschrift en ik heb geen huishoudboekje.”

Tegenover de FIOD zei Van den Nieuwenhuyzen over de omvang van zijn maandinkomen bij RDM: „Nul komma nul. Voor mij is het absoluut niet interessant wat ik aan inkomsten krijg. Ik hou er niets van bij. Ik geef zelf helemaal niets uit. Ik eet van de zaken, ik vlieg van de zaken en ik rij van de zaken.”

Voor haar veronderstelling dat Van den Nieuwenhuyzen voor het RDM-concern bedoelde miljoenen ten onrechte heeft toegeëigend krijgt justitie bijval uit onverwachte hoek. Toen de FIOD aan oud-havendirecteur Willem Scholten een in augustus 2004 aangepaste balans van Lamoenchi Beheer liet zien, zei hij: „Het wordt eentonig. [...] Ik stel vast dat ook Lamoenchi door Van den Nieuwenhuyzen leeg is gehaald.”