Libië had voorkennis over Nederlandse helikopter-evacuatie

De Nederlandse helikopter op beelden van de Libische staats-tv.

Het Libische regime wist van het plan om op 27 februari een Nederlandse man en een Zweedse vrouw te evacueren per helikopter vanuit het Libische Sirte. Dit schrijven de ministers Rosenthal (Buitenlandse Zaken) en Hillen (Defensie) vandaag in een brief aan de Tweede Kamer.

In het antwoord op Kamervragen stellen de ministers dat de directe overmeestering na de landing het vermoeden wekt dat de Libische autoriteiten wisten dat de Nederlandse helikopter bij Sirte zou landen. Het verrassingelement, zeer belangrijk in de missie, was verdwenen. Hoe de voorkennis is verkregen, kan volgens de ministers niet met zekerheid worden vastgesteld.

Alternatieven

In de brief staat verder dat er geen alternatieven waren voor de evacuatie. Toen de situatie in Libië langzaam verslechterde, het fregat de Hr. Ms. Tromp in het bereik van Sirte kwam en er telefonisch contact was gelegd met de evacué, een werknemer van ingenieursbureau Royal Haskoning, ontstond volgens de ministers een mogelijkheid om tot actie over te gaan. Het was op dat moment ook niet bekend of er opnieuw telefonisch contact kon worden gelegd.

Er is overwogen om toestemming te vragen voor het betreden van het Libische luchtruim. Probleem was echter dat de dienst die toestemming moest geven, gesloten was, meldde de Nederlandse ambassadeur in Tripoli toen. Volgens de ministers is het volgens de ongeschreven regels van het volkenrecht toegestaan van het vragen van toestemming af te zien als groot gevaar voor onderdanen dreigt. Ook was de vrees dat het regime zou proberen de evacuatie te verhinderen.

Volgens de NOS is er tegen een van de bemanningsleden geweld gebruikt tijdens een verhoor, toen hij afgezonderd was van de andere twee. Hij heeft hierover niet verteld, om de andere bemanningsleden niet ongerust te maken.

De driekoppige bemanning van de helikopter werd na de landing in Sirte direct gevangengenomen. Er ontstond veel ophef over de mislukte missie. Zo waren er geen gewapende mariniers aan boord. Op 11 maart werden de Nederlandse militairen weer vrijgelaten.